Το 5ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ερασιτεχνικής Αστρονομία – Δ: Εργαστήριο Ηλιακής παρατήρησης

Το 5ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ερασιτεχνικής Αστρονομίας.

Τα γεγονότα και η αποτίμηση.

(Πάτρα – 5-7/10/2007)

Ιάκωβος Μάριος Στρίκης

Δ. Δύο ώρες παρουσιάζοντας την Ηλιακή παρατήρηση στο Workshop του 5ου Πανελληνίου Συνεδρίου Ερασιτεχνικής Αστρονομίας (Π.Σ.Ε.Α).

Μία χαρακτηριστική εικόνα από την παρουσίαση του θέματος της Ηλιακής παρατήρησης στο 5ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ερασιτεχνικής Αστρονομίας. (φωτ. Ιάκωβος Στρίκης)

Εικόνα 1: Μία χαρακτηριστική εικόνα από την παρουσίαση του θέματος της Ηλιακής παρατήρησης στο 5ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ερασιτεχνικής Αστρονομίας. (φωτ. Ιάκωβος Στρίκης)

Αρκετά χρόνια τώρα ονειρευόμασταν συνέδρια που όχι μόνο θα περιείχαν τις κλασσικές παρουσιάσεις ενός συνεδρίου αλλά και μια πιο προχωρημένη μορφή με τα γνωστά από τα συνέδρια του εξωτερικού WORKSHOP. Δυο χρόνια πριν, στο 4ο Π.Σ.Ε.Α. κατά την διάρκεια της καθιερωμένης συνέλευσης των Δ.Σ οι εκπρόσωποι του Συλλόγου Ερασιτεχνικής Αστρονομίας (Σ.Ε.Α) είχαν προτείνει την δημιουργία αυτών για τα επόμενα συνέδρια καθώς θεωρήσαμε πως κάτι τέτοιο θα ήταν η φυσική εξέλιξη ενός τέτοιου θεσμού.

Δεν είναι δυνατόν να ειπωθεί κάτι λιγότερο παρά συγχαρητήρια στην διοργανωτική επιτροπή του συνεδρίου για αυτήν την τομή, καθώς τα workshop έγιναν πραγματικότητα.

Ο συγγραφέας λοιπόν, κλήθηκε να συμμετάσχει ώστε έτσι να μεταφέρει την εμπειρία του λόγω της συστηματικής ενασχόλησής του με το αντικείμενο και να παρουσιάσει σε ερασιτέχνες αστρονόμους το πόσο εφικτή αλλά και χρήσιμη είναι η παρατήρηση με πενιχρό εξοπλισμό.

Η εμπειρία ήταν απίστευτη καθώς υιοθετήθηκε η τεχνική του…”πηγαδιού” για την μεταφορά των εμπειριών στους συναδέλφους ερασιτέχνες. Η τεχνική αυτή βασίζεται στην πολύ απλή λογική που λέει πως ότι γίνεται στην διάρκεια ενός διαλείμματος αυτό μεταφέρεται και μέσα στην αίθουσα που διεξάγεται και το workshop. Έτσι λοιπόν πέρασαν δυο ώρες συζήτησης με τους παριστάμενους όσον αφορά την δική τους εμπειρία επάνω στην Ηλιακή Παρατήρηση, το πόσο επηρεάζει ο Ήλιος την ζωή πάνω στον πλανήτη Γη αλλά και σε ποίους τομείς οι ερασιτέχνες μπορούν να συμβάλουν στην επιστημονική γνώση.

Ο γράφων πιστεύει πως ο μόνος τρόπος για να διαπιστωθεί το ποσοστό επιτυχίας των workshop είναι η αναμονή ώστε να φανεί το πόσοι από τους συμμετέχοντες θα ασχοληθούν πραγματικά με το αντικείμενο για το οποίο πληροφορήθηκαν κατά διάρκεια τους.




Εκδήλωση του ΣΕΑ για την παρατήρηση της ολικής έκλειψης Σελήνης στο 4ο Λύκειο Χαϊδαρίου, και παρατηρήσεις της έκλειψης

Φωτογραφίες από την εκδήλωση στο προαύλιο του 4ου Λυκείου για την παρατήρηση της ολικής έκλειψης Σελήνης (2007)
Εικόνα 1
Διάφορες στιγμές από την εκδήλωση στο προαύλιο του 4ου Λυκείου.

Το βράδυ του Σαββάτου 3 Μαρτίου 2007, διοργανώθηκε παρατήρηση της ολικής έκλειψης Σελήνης από το Σύλλογο Ερασιτεχνικής Αστρονομίας (Σ.Ε.Α), στον προαύλιο χώρο του 4ου Δημοτικού Λυκείου Χαϊδαρίου. Η εκδήλωση που ήταν ανοιχτή στο κοινό, είχε γίνει γνωστή στη γύρω περιοχή από αφίσες που είχαν τοιχοκολληθεί μερικές ημέρες πριν από τον Ιάκωβο Στρίκη.

Κατά τις 19.00 άρχισε η μεταφορά εξοπλισμού από τα μέλη του Σ.Ε.Α στο χώρο του σχολείου, και στις 21.00 ο εξοπλισμός είχε στηθεί. Από τον κ. Ραφαήλ Σαγόνια είχαμε ένα καταδιοπτρικό 8″, από τον Στρίκη Ιάκωβο 2 διοπτρικά 6″ και 4″ και από τον συγγραφέα ένα φακό 200mm συνδεδεμένο με webcam. Όλα βρίσκονταν σε ισάριθμες ισημερινές στηρίξεις. Φωτογραφικές μηχανές υπήρχαν και στο 6″ διοπτρικό και στο καταδιοπτρικό. Σημαντικό ρόλο στην έγκαιρη μεταφορά, αλλά και στη συναρμολόγηση του εξοπλισμού έπαιξαν οι μαθητές της 3ης τάξης του Λυκείου. Προσωπικά θα ήθελα να ευχαριστήσω τον Γιάννη για τον καθοριστικό τρόπο επίλυσης της προβληματικής επαφής στο τροφοδοτικό της βάσης μου!

Εικόνες του προγράμματος προβολής της εικόνας από την webcamera
Εικόνα 2
Αριστερά: Παραμετροποίηση των επιλογών του προγράμματος προβολής της εικόνας από την webcamera.
Δεξιά: Ο φορητός υπολογιστής βρίσκεται σε ένα θρανίο και το φαινόμενο εξελίσσεται σε πλήρη οθόνη.

Η προσέλευση του κοινού και των υπολοίπων μελών ξεκίνησε κατά τις 22.00. Ήρθαν αρκετοί φίλοι οι οποίοι έστησαν και δικούς τους τρίποδες με κιάλια ή φωτογραφικές μηχανές. Καθ’ όλη τη διάρκεια του φαινομένου υπήρχαν 40 με 50 άτομα στο χώρο, ενώ ο συνολικός αριθμός που πέρασε από την εκδήλωση υπολογίστηκε γύρω στους 100.

Η στήριξη με τη webcam, πρόβαλλε σε πραγματικό χρόνο και σε πλήρη οθόνη σε φορητό υπολογιστή την εικόνα της σελήνης και αποτέλεσε πόλο έλξης των παρευρισκομένων. Επίσης, η κάμερα έσωζε μια εικόνα ανά δευτερόλεπτο σε ένα εξωτερικό σκληρό δίσκο. Ο φακός 200mm και τα φίλτρα IR-block και contrast boost, παραχωρήθηκαν στον συγγραφέα από τον Ιάκωβο Στρίκη για την περίσταση.

Σύνθεση της ολικής έκλειψης Σελήνης (2007) από το 6" διοπτρικό του Ιάκωβου Στρίκη.
Εικόνα 3
Σύνθεση από το 6″ διοπτρικό

Ο καιρός δυστυχώς δεν είχε και ιδιαίτερα…’καλή διάθεση’. Όσο περνούσε η ώρα μαζεύονταν και περισσότερα σύννεφα. Τελικά στην αρχή της ολικής φάσης ο ουρανός άνοιξε λίγο, έτσι ώστε όλοι μπόρεσαν να απολαύσουν το ξεχωριστό θέαμα του κόκκινου σεληνιακού δίσκου.

Κατά τις 3.00 τα ξημερώματα Κυριακής όμως αναγκαστήκαμε να τα μαζέψουμε, αφού πλέον ήταν δύσκολο να διακρίνει κάποιος τη θέση της σελήνης πίσω από τα σύννεφα!

Σύνθεση εικόνων της ολικής έκλειψης Σελήνης (2007) από τον Fred Ley.
Εικόνα 4
Σύνθεση εικόνων της έκλειψης από τον Fred Ley.

Βέβαια, όλοι οι παρευρισκόμενοι ανεξαρτήτως αστρονομικής εμπειρίας είχαν την ευκαιρία να απολαύσουν το υπέροχο αυτό ουράνιο φαινόμενο, χάρη στη συνεργασία και το μεράκι τόσων ανθρώπων από τον Σ.Ε.Α, και το 4ο Λύκειο Χαϊδαρίου.

Μέχρι την επόμενη έκλειψη, καλές παρατηρήσεις!




Ανταπόκριση από το 2nd Solar Orbiter Workshop

2nd Solar Orbiter Workshop
Athens, Greece, 16-20 October 2006

Οι σύνεδροι υπό την σκιά της Ακρόπολης.

Εικόνα 1. Οι σύνεδροι υπό την σκιά της Ακρόπολης.

Από τις 16 Οκτωβρίου και για μία εβδομάδα η Αθήνα έζησε στους ρυθμούς της παρατήρησης του Ηλίου (από διαστημοσυσκευές) καθώς διεξαγόταν το 2ο παγκόσμιο εργαστήριο για την διαστημική αποστόλη “Solar Orbiter” η οποία υπολογίζεται ότι θα εκτοξευθεί το 2012 με 2015 και θα “κοιτάξει” τον Ήλιο από τόσο…”κοντά” όσο δεν τον έχουμε ξαναδεί ποτέ .

Την τοπική οργανωτική επιτροπή πλαισίωναν οι εξής :

Κ. Τσίγκανος, Ι. Δαγκλής, Ε. Δάρα, Γ. Γοντικάκης, Ξ. Μουσσάς, Σ. Πατσουράκος, Μ. Ζούλιας.

Παράλληλα η επιστημονική οργανωτική επιτροπή απαρτιζόταν από τους :

E. Marsch, R. Marsden, K. Tsiganos, E. Antonycci, R. Harrison, A. Nordlund, T. Appourchaux, J.-F. Hochedez, S. Solanki, P. Boschler, T. Horbury, A. Szabo, R. Bruna, C. Keller, A. Vourlidas, M. Carlosson, R.Lin, R. Wimmer-Schweingruber, B. Fleck, M. Maksimovic, L. Harra, V. Martinez-Pillet.

Η θεματολογία του συνεδρίου χωριζόταν στους εξής τομείς :

1) Status of Solar Orbiter Mission and related activities.

2) Properties, dynamics and interactions of plasma, fields and particles in the near-Sun heliosphere.

3) Links between the solar surface, corona and inner heliosphere.

4) Exploration, at all latitudes, of the energetics, dynamics and fine-scale structure of the Sun’s magnetized atmosphere.

5) Probing the solar dynamo by observing the Sun’s high-latitude field, flows and sesmic waves.

Το συνέδριο άνοιξε με ομιλία, χαιρετισμό, ο κ. Κανάρης Τσίγκανος και αμέσως μετά ξεκίνησαν οι διαδικασίες του workshop με την πρώτη μέρα να κυριαρχούν οι καλεσμένοι ομιλητές από την διεθνή αστρονομική κοινότητα. Μία ξεχωριστή παρουσίαση ήταν αυτή (από κοινού) των Chuan-Yi Tu, Rainer Schwenn, Eric Donovian, Jing-Song Wang, Li-Dong Xia και Young-Wei Zhang για το πρόγραμμα KuaFu που αναπτύσσεται παράλληλα με το Solar Orbiter και είναι μία συνεργασία της Κίνας , της Γερμανίας και του Καναδά.

Ο κ. Κανάρης Τσίγκανος κατά την διάρκεια των χαιρετισμών.

Εικόνα 2. Ο κ. Κανάρης Τσίγκανος κατά την διάρκεια των χαιρετισμών.

Αμέσως μετά ακολούθησε το πρώτο γεύμα του συνεδρίου στο οποίο όλοι οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία για μία πρώτη γνωριμία μεταξύ τους αλλά και να συζητήσουν για διάφορα θέματα. Στην συνέχεια, ακολούθησε το δεύτερο μέρος της πρώτης συνεδρίας με ένα θέμα που ενδιέφερε αρκετά όλους τους παρευρισκομένους. Ο κ. Eckrart Marsch μας παρέθεσε τις μέχρι τώρα γνώσεις τις οποίες έχει αποκομίσει η επιστημονική κοινότητα από τις μέχρι σήμερα διαστημικές αποστολές που αφορούσαν τον Ήλιο βάσει της εργασίας του με τίτλο: “Status of knowledge after Helios, Ulysses and SOHO of the microstate of the coronal and solar-wind plasma”.

Οι εργασίες της πρώτης ημέρας του συνεδρίου έληξαν με επίσκεψη και ξενάγηση στους χώρους του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών όπου υπήρχε άφθονο κρασί και άλλα εδέσματα προς τέρψιν των συνέδρων επισκεπτών.

Η βιβλιοθήκη του Αστεροσκοπείου του λόφου των Νυμφών στο Θησείο, και οι σύνεδροι που κατευθύνονται προς το Θησείο.

Εικόνα 3.
1. Η βιβλιοθήκη του Αστεροσκοπείου του λόφου των Νυμφών στο Θησείο.
2. Άποψη των συνέδρων οι οποίοι κατευθύνονται προς το Θησείο.

Η δεύτερη ημέρα του συνεδρίου ξεκίνησε με αρκετά μεγάλο ενδιαφέρον από όλες τις απόψεις . Ήταν μία ημέρα που κυρίως αναφέρθηκαν και αναπτύχθηκαν θέματα εξοπλισμού του Solar Orbiter από αντιπροσώπους κατασκευαστικών εταιριών αλλά και από επιστήμονες που εξέθεσαν την γνώμη τους για τον εξοπλισμό που θα πρέπει να φέρει η διαστημική Αποστόλη και σε τι θα χρησιμεύσει το κάθε όργανο. Σε αυτόν τον ρυθμό συνεχίστηκαν και οι επόμενες ημέρες του συνεδρίου. Από τις ομιλίες αυτές μας φάνηκαν ιδιαιτέρως ενδιαφέρουσες οι παρακάτω:

1) Viewing Structure in Coronal Images ( Huw Morgan )
Ο κ. Morgan μας παρουσίασε έναν πολύ απλό τρόπο επεξεργασίας ψηφιακών εικόνων του S.O.H.O. με μια διαδικασία που έμοιαζε πολύ με την λειτουργία του πασίγνωστου στους ερασιτέχνες Registax, όμως με πολύ καλύτερα αποτελέσματα. Παράλληλα υπήρξε και προσωπική επαφή με τον συγγραφέα του παρόντος κατά την διάρκεια του συνεδρίου με κύριο θέμα συζήτησης την Ολική Έκλειψη Ηλίου στις 29 Μαρτίου του 2006 την οποία ο κ. Morgan παρατήρησε από την Λιβύη με αποστολή η οποία είχε ως στόχο να φωτογραφήσει το Ηλιακό Στέμμα στο Υπέρυθρο.

Ο Huw Morgan κατά την διάρκεια της ομιλίας του.

Εικόνα 4. Ο Huw Morgan κατά την διάρκεια της ομιλίας του.

2) Status of Knowledge on Solar Fine-Scale Structure ( Spiro K. Antiochos )
Ο κ. Antiochos μας παρέθεσε μια σειρά από πληροφορίες που μας προσέφεραν οι τελευταίες Ηλιακές διαστημικές αποστολές σχετικά με τους μεγάλης κλίμακας σχηματισμούς του Ηλιακού Στέμματος και την σχέση αυτών με άλυτα επιστημονικά προβλήματα. Στο τέλος της ομιλίας του μας παρέθεσε και μερικές προτάσεις για παρατηρησιακά σχέδια του μέλλοντος.

3) Helioseismology : Science Requirements and observational Strategies ( L.Gizon )
Ο κ.Gizon από το ινστιτούτο Max Plank της Γερμανίας παρέθεσε μια υπέροχη από όλες τις πλευρές ομιλία, σχετικά με τις βασικές επιστημονικές απαιτήσεις για την Ηλιοσεισμολογία και πιο συγκεκριμένα για την τοπική Ηλιοσεισμολογία σε μικρής κλίμακας επίπεδο

4) Observing the He II off-limb corona from Sollar Orbiter ( S.Giordano, S.Mancuso , L.Abbo , S.Fineschi )
Μία καταπληκτική ομιλία με θέμα την παρατήρηση σχηματισμών του Ηλιακού Στέμματος κοντά στο χείλος του Ηλιακού δίσκου στην γραμμή του Ήλιου ΙΙ ( He II ) καθώς επίσης γιατί είναι σημαντικές οι παρατηρήσεις σε αυτό το μέρος του φάσματος όπως επίσης και την χρησιμότητα αυτών για την κατανόηση κάποιων φαινομένων του Στέμματος.

 

Απολογισμός του συνεδρίου.
Μπορεί κανείς να πει σε αυτό το σημείο, ότι αυτό το συνέδριο ήταν μία έντονη εμπειρία από όλες τις πλευρές.
Από επιστημονικής απόψεως περιείχε τα πάντα, από επεξεργασία ψηφιακής φωτογραφίας μέχρι και θέματα σχετικά με τον πιθανό εξοπλισμό που θα φέρει μαζί του το Solar Orbiter.
Από πλευράς διοργάνωσης ήταν απλά κάτι πρωτόγνωρο για την ιστορία των συνεδρίων στην Ελλάδα καθώς από κάθε άποψη δεν θα μπορούσε να είναι καλύτερο. Ειδικά το μέρος των εισηγήσεων ήταν τόσο σωστά οργανωμένο, ώστε στο τέλος έμενε όχι μόνον χρόνος για ερωτήσεις αλλά και για περαιτέρω συζήτηση με τους συνέδρους πάνω στο εκάστοτε θέμα.
Είθε κάποια στιγμή τα συνέδρια των Ερασιτεχνών Αστρονόμων στην Ελλάδα να φτάσουν σε αυτό το επίπεδο οργάνωσης και απόδοσης.

Διάφορα στιγμιότυπα από το 2nd Solar Orbiter Workshop.

Εικόνα 5. Άλλα στιγμιότυπα από το συνέδριο του Solar Orbiter.
1 και 3. Από την διαδικασία εγγραφής.
2. Ο κ. Τσίγκανος κατά την διάρκεια των χαιρετισμών.
4. Ο κ. Μουσσάς φωτογραφίζοντας τους συνέδρους κατά την διάρκεια της εκδρομής.