Δημοσίευση για τη δυναμική και μορφολογία των μέσων νεφών της Αφροδίτης

Δημοσιεύθηκε στο έγκριτο  επιστημονικό περιοδικό AGU εργασία για την δυναμική και μορφολογία των μεσαίων νεφών της Αφροδίτης με παρατηρήσεις από την διαστημοσυσκευή AKATSUKI (Peralta et al. 2019). Παράλληλα χρησιμοποιήθηκαν για πρώτη φορά επίγειες παρατηρήσεις  και πιο συγκεκριμένα από ερασιτέχνες!

 Ο γράφων συμμετέχει σε συνέχεια της συνεργασίας που προέκυψε με την διεθνή ομάδα κυρίως μετά την σχετική του δημοσίευση στο EPSC2017 (Kardasis 2017, EPSC-405-2). Σε αυτήν παρουσιάστηκαν η μεθοδολογία παρατήρησης και οι παρατηρήσεις των μεσαίων νεφών της Αφροδίτης καθώς και εκτίμηση των ταχυτήτων κίνησης τους  από αυτές τις παρατηρήσεις. Πρόκειται για την 1η φορά που παρουσιάζονταν μετρήσεις ταχυτήτων από επίγειες λήψεις (επαγγελματικές ή ερασιτεχνικές) στα μεσαία νέφη της Αφροδίτης. [Δείτε επίσης: http://kardasis.weebly.com/eastelong-2016.html ]

Την περίληψη της εργασίας που δημοσιεύθηκε στο AGU μπορείτε να διαβάσετε στα ελληνικά στη συνέχεια. Το εξώφυλλο του τεύχους κοσμείται επίσης απο παρατηρήσεις της συγκεκριμένης εργασίας.

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΤΩΝ ΜΕΣΑΙΩΝ ΝΕΦΩΝ ΤΗΣ ΑΦΡΟΔΙΤΗΣ ΜΕ ΤΟ AKATSUKI/IR1: ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ
 
Javier Peralta 1 ,Naomoto Iwagami2 ,Agustın Sanchez-Lavega  3 ,Yeon Joo Lee 4 , Minori Narit4 ,Ricardo Huesο 3,Τakeshi Imamura 4, Phil Miles5, Anthony Wesley6 , Emmanuel Kardasis7, and Seiko Takagi8
 
1  Institute of Space and Astronautical Science (ISAS), Japan Aerospace Exploration Agency (JAXA) 3-1-1, Yoshinodai, Chuo-ku, Sagamihara, Kanagawa, 252-5210, Japan
2 Tokyo 156-0044, Japan
 3  Escuela de Ingenier´ıa de Bilbao (UPV/EHU), Bilbao, Spain
 4 Graduate School of Frontier Sciences, The University of Tokyo, Japan
 5 Amateur astronomer, Australia
 6 Astronomical Society of Australia, Australia
 7Hellenic Amateur Astronomy Association, Greece
 8 Research and Information Center, Tokai University, Japan

Περίληψη
Η ατμόσφαιρα της Αφροδίτης είναι πλήρως καλυμμένη από σύννεφα με ταχύτατα περιστρεφόμενους ανέμους. Ο μηχανισμός που τα επιταχύνει υπήρξε μυστήριο για περισσότερο από μισό αιώνα (Sanchez-Lavega et al., 2017). Οι ταχύτεροι ζωνικοί άνεμοι, που συμβαίνουν στις κορυφές των νεφών (σε υψός ~ 70 χλμ.), έχουν μελετηθεί για δεκαετίες χάρη στους εύκολα ανιχνεύσιμους σχηματισμούς των νεφών σε υπεριώδεις εικόνες του φωτιζόμενου ημισφαιρίου (Belton et al. 1976, Rossow et al. Hueso et al. 2015, Sanchez-Lavega et al. 2017). Τα μεσαία σύννεφα (~ 50-55 χλμ) μπορούν να παρατηρηθούν στα κοντινό υπέρυθρο (μήκη κύματος 850-1000 nm), αλλά οι μετρήσεις ανέμων είναι πολύ πιο σπάνιες εξαιτίας της πολύ χαμηλότερης αντίθεσης φωτεινότητας των σχηματισμών (Belton et al. 1991, Peralta et al. 2007, Hueso et al. 2015). Σε αυτή την εργασία παρουσιάζουμε παρατηρήσεις ανακλαστικότητας νεφών της Αφροδίτης στα 900-nm(στο φωτιζόμενο από τον Ήλιο ημισφαίριο)  που καταγράφηκαν με τη κάμερα 1-μm (Iwagami et al. 2018) της διαστημοσυσκευής Akatsuki (Nakamura et al. 2016). Η ανακλαστικότητα, οι κινήσεις και οι μορφολογίες των μεσαίων νεφών, καθώς και οι χρονικές και χωρικές διαφορές τους, διερευνώνται και συγκρίνονται με εκείνες των παρατηρήσεων των κορυφών νεφών από τις υπεριώδεις εικόνες της  κάμερας UVI του Akatsuki (Yamazaki et al. 2018). Οι εικόνες των 900 nm δείχνουν νέες μορφολογίες νεφών, όπως ημισφαιρικές ασυμμετρίες, έντονες ασυνέχειες ή επιμήκεις “αγκιστροειδείς” λωρίδες και αυτοι οι σχηματισμοί υπόκεινται σε γρήγορες αλλαγές από μέρα σε μέρα. Η αντίθεση των νεφών στα 900 nm κυμαίνεται κατά 3% έως 21%, μεγαλύτερη από ό,τι αναφέρθηκε στα 986 και 965 nm σε προηγούμενες αποστολές (Belton et al. 1991, Khatuntsev et al. 2017), και αυτές οι διαφοροποιήσεις φαίνεται να υποδηλώνουν σημαντικές αλλαγές στο οπτικό πάχος των σύννεφων. Παρουσιάζουμε επίσης μετρήσεις ανέμου που λήφθησαν από ένα συνδυασμό εικόνων IR1 και παρατηρήσεων απο επίγεια τηλεσκόπια. Οι μέσοι ζωνικοί άνεμοι κορυφώνονται στον ισημερινό και η σύγκριση των δεδομένων από επίγεια τηλεσκόπια, από δεδομένα του Venus Express και του Akatsuki σε βάθος 10 ετών αποκαλύπτουν μακροπρόθεσμες διακυμάνσεις 20 m/ s.

Αναφορές
Sanchez-Lavega, A., Lebonnois, S., Imamura, T.,Read, P., & Luz, D. 2017, Space Science Reviews, 212, 1541
Belton, M. J. S., Smith, G. R., Schubert, G., & del Genio, A. D. 1976, Journal of Atmospheric Sciences, 33, 1394
Rossow, W. B., del Genio, A. D., & Eichler, T. 1990, Journal of Atmospheric Sciences, 47, 2053
Hueso, R., Peralta, J., Garate-Lopez, I., Bandos, T. V., & S´anchez-Lavega, A. 2015, Planetary  and Space Science, 113, 78
Belton, M. J. S., Gierasch, P. J., Smith, M. D., et al. 1991, Science, 253, 1531
Peralta, J., Hueso, R., & S´anchez-Lavega, A. 2007, Icarus, 190, 469
Iwagami, N., Sakanoi, T., Hashimoto, G. L., et al. 2018, Earth, Planets, and Space, 70, 6




Μάθημα 1ο: επιστροφή στα βασικά …

Μετά από χρόνια φέτος αποφασίσαμε σαν Σύλλογος να κάνουμε ένα ακόμη μεγάλο βήμα, ένα νέο άνοιγμα στο κοινό. Για να γίνει αυτό έπρεπε ουσιαστικά να πάμε τον χρόνο πίσω στην αρχή, στην αρχή του Συλλόγου μας και να δούμε τι κάναμε τότε και τι σήμερα.

Η αλήθεια είναι ότι η διαφορά του “τότε” με το “τώρα” είναι τεράστια, και όλα αυτά τα χρωστάμε στον ουρανό, ναι στον ουρανό που η κάθε μας ματιά εκεί πάνω μας προ(σ)καλεί να κοιτάμε ακόμα περισσότερο. Οι εμπειρίες μας όμως είναι τόσο μοναδικές που πιστεύουμε ότι πρέπει μοιράζονται. Αυτό που θέλουμε είναι να δώσουμε κάτι πίσω, και να κάνουμε νέους ανθρώπους (κάθε ηλικίας) να γυρίσουν το βλέμμα τους προς τον ουρανό που τόσο πολύ αγαπάμε. Ακριβώς αυτός είναι και ο στόχος του κύκλου σεμιναρίων “Εισαγωγή στην Παρατηρησιακή Αστρονομία“.

Σεμινάρια Αστρονομίας

Το πρώτο λοιπόν σεμινάριο έγινε, στην δημοτική βιβλιοθήκη του Δήμου Αθηναίων, στο παλιό φρουραρχείο, εκεί απέναντι από τον “Σταθμό Λαρίσης”. Το Σαββάτο 1η Δεκεμβρίου μαζευτήκαμε περίπου 85 άνθρωποι κάθε ηλικίας που μόνο στόχο είχαμε να μάθουμε τα βασικά στο πως να κοιτάμε ψηλά. Μάλιστα, κόσμος άρχισε να έρχεται από νωρίς το πρωί και να παίρνει θέση στην αίθουσα των σεμιναρίων.

Σεμινάρια Αστρονομίας Σεμινάρια Αστρονομίας

85 συμμετέχοντες και δύο εξαιρετικοί ομιλητές και παρουσιαστές, ο Μάνος Καρδάσης και ο Ορφέας Βουτυράς. Οι δυο τους μας ταξίδεψαν πίσω στον χρόνο για να δούμε πως η τέχνη της παρατήρησης του ουρανού έκανε τους πρώτους πολιτισμούς στην Γη να φτιάξουν τα πρώτα τους ημερολόγια χτίζοντας μεγαλιθικά μνημεία. Αλλά και στο μέλλον για το ποιος θα είναι ο επόμενος πολικός αστέρας σε μερικές χιλιάδες χρόνια αλλά και πως θα είναι οι αστερισμοί στο μέλλον. Αλλά με πιο σημαντικό μήνυμα το πως αυτή η παρατήρηση του ουρανού μας έχει εξελίξει την γνώση μας στην Αστρονομία.

Σεμινάρια Αστρονομίας

Το Σάββατο 1ης Δεκεμβρίου ήταν μια μόνο η αρχή. Μια νέα αρχή για πολλούς νέους αλλά και αρκετούς εμπειρότερους. Ακολουθήστε μας στην συνέχεια αυτού του ταξιδιού που θα αρχίσουμε να εμβαθύνουμε όλο και περισσότερο και να γνωρίζουμε όλο και περισσότερα υπέροχα αντικείμενα του ουρανού.

Μην ξεχάσετε το επόμενο μάθημα στις 15 Δεκεμβρίου 2018

[Φωτογραφίες Ιάκωβος Στρίκης]




Μελέτη της ατμόσφαιρας του Ποσειδώνα, σε συνεργασία με Ερασιτέχνες Αστρονόμους

Στον  πλανήτη Ποσειδώνα  λόγω  της μεγάλης απόστασης από τη Γη και του μικρού γωνιακού μέγεθος του  (μέγιστη διάμετρος 2,3”)  δεν  ήταν δυνατόν να  παρατηρηθούν απ’ευθείας κάποια ατμοσφαιρικά χαρακτηριστικά, με εξαίρεση ελάχιστες παρατηρήσεις πολύ χαμηλής ανάλυσης [1]. Ήταν ένας ανεξερεύνητος πλανήτης μέχρι την άφιξη του Voyager 2 το 1989 (Εικόνα 1) [2]. Η εκτόξευση του διαστημικού τηλεσκοπίου Hubble (HST) και η ανάπτυξη της τεχνολογίας Adaptive Optics σε μεγάλα επίγεια τηλεσκόπια  επέτρεψε την παρακολούθηση της ατμοσφαιρικής δραστηριότητα του πλανήτη σε υψηλή ανάλυση.

Χάρτης του πλανήτη Ποσειδώνα με μπλε και πράσινο φίλτρο από την επίσκεψη του Voyager 2 [2].

Εικόνα 1. Χάρτης του πλανήτη Ποσειδώνα με μπλε και πράσινο φίλτρο από την επίσκεψη του Voyager 2 [2].

Ο Ποσειδώνας παρουσιάζει μια ταχέως μεταβαλλόμενη δραστηριότητα που περιλαμβάνει φωτεινά νέφη,  ταινίες και  ζώνες που αλλάζουν με την πάροδο των ετών, μακρόβια σκοτεινά οβάλ και σποραδικά νέφη γύρω από αυτά. Πριν μερικά χρόνια, έγιναν δυνατές και  παρατηρήσεις του πλανήτη σε άλλα μήκη κύματος κάνοντας δυνατή την  μελέτη της θερμικής δομή της στρατόσφαιρας και της τροπόσφαιρας κάτω από τα ορατά σύννεφα [3].

Η διαθεσιμότητα των επαγγελματικών τηλεσκοπίων όμως δεν είναι αρκετή για να παρακολουθήσει την δυναμική ατμόσφαιρα του γίγαντα. Με την εξέλιξη της τεχνολογίας έμπειροι ερασιτέχνες με μικρά τηλεσκόπια (με διαμέτρους από 25 εκ) και επαρκή σύγχρονο εξοπλισμό και λογισμικό (συνήθως εντός του εύρους  610-1000 nm) κατάφεραν την περίοδο 2013-15 να παρατηρήσουν την εξέλιξη φωτεινών κηλίδων σε συνεργασία με τους επαγγελματίες [3].

Στις 10 Ιουνίου του 2017 οι Αυστραλοί ερασιτέχνες αστρονόμοι D. Milika & P. Nicholas ανακαλύπτουν μια φωτεινή κηλίδα (Εικόνα 2) και λίγοι, έμπειροι ερασιτέχνες, από όλο τον κόσμο συμμετέχουν ενεργά στην επιστημονική μελέτη αυτού του σπουδαίου γεγονότος καθ’ όλη τη διάρκειά του. Λίγο αργότερα επιβεβαιώνεται από επαγγελματικές παρατηρήσεις (Εικόνα 3) [4].

Εικόνα 2. Η παρατήρηση-ανακάλυψη της καταιγίδας (ορατή ως φωτεινή κηλίδα) στον Ποσειδώνα από τους ερασιτέχνες D. Milika & P. Nicholas στις 10 Ιουνίου 2017 με τηλεσκόπιο 14″.

Εικόνα 3. Η επιβεβαίωση της καταιγίδας (ορατή ως κυκλική φωτεινή κηλίδα επάνω αριστερά) στον Ποσειδώνα από το τηλεσκόπιο Keck στις 26 Ιουνίου 2017  στα 1.63 μm [4].

Πρόσφατα δημοσιεύθηκαν στο έγκριτο περιοδικό  Icarus [5] (δείτε και στο  Nature[6])  τα αποτελέσματα από την παρατήρηση του πλανήτη το 2ο εξάμηνο του 2017. Αφορούν την ανακάλυψη και εξέλιξη της συγκεκριμένης κηλίδας, ενός μεγάλου (μήκους~ 8500 χλμ.)  φωτεινού νέφους-καταιγίδας (storm) στο υπέρυθρο φάσμα στον ισημερινό του Ποσειδώνα. Το νέφος παρατηρήθηκε για διάστημα 7 μηνών με παρατηρήσεις, που πραγματοποιήθηκαν σε 14 νύχτες με το 10μετρο τηλεσκόπιο  Keck II και σε  17 νύχτες με το 120 ιντσών ανακλαστικό τηλεσκόπιο Shane στο παρατηρητήριο Lick. Το χαρακτηριστικό νέφος ήταν μεγαλύτερο και πιο επίμονο από οποιαδήποτε ισημερινό νέφος έχει παρατηρηθεί μέχρι στιγμής στον Ποσειδώνα, παραμένοντας διαλείπων ενεργό τουλάχιστον από τις 10 Ιουνίου έως τις 31 Δεκεμβρίου 2017.

Εικόνα 4. Animation της πρώτης παρατήρησης (του) φαινομένου στον Ποσειδώνα από την Ελλάδα  στις 18 Οκτωβρίου 2017 με τηλεσκόπιο 14″ (Μάνος Καρδάσης).

Οι παρατηρήσεις από τα παρατηρητήρια Keck and Lick ενισχύθηκαν από 62 τακτικές παρατηρήσεις (οι 5 από την Ελλάδα)  έμπειρων ερασιτεχνών αστρονόμων, οι οποίες επέτρεψαν τον προσδιορισμό των ακριβών ρυθμών ολίσθησης του χαρακτηριστικού νέφους (Εικόνα 5).

Εικόνα 5. Οι ερασιτέχνες αστρονόμοι που κατάφεραν να παρατηρήσουν την καταιγίδα με τον αριθμό των επιτυχών καταγραφών.

Η ζωνική ταχύτητα μετατόπισης του ήταν μεταβλητή από τις 10 Ιουνίου έως τις 25 Ιουλίου, αλλά παρέμεινε σταθερή σε 237,4 ± 0,2 m/s από τις 30 Σεπτεμβρίου έως τις 15 Νοεμβρίου τουλάχιστον. Κατά τη διάρκεια των παρατηρήσεών, καταγράφηκαν  πολλά γεγονότα διάσπασης νεφών. Δεν βρέθηκαν σκουρόχρωμες κηλίδες κοντά στον ισημερινό στις παρατηρήσεις του HST στις 6 και 7 Οκτωβρίου [5]. Στην εργασία αναλύονται όλα τα μετεωρολογικά χαρακτηριστικά του πλανήτη που παρατηρήθηκαν την συγκεκριμένη περίοδο.

Εικόνα 6. Παρατήρηση της καταιγίδας  από την Ελλάδα  στις 19 Οκτωβρίου 2017 με τηλεσκόπιο 11″ (Δημήτρης Κολοβός)

Στην έρευνα συνεισέφεραν και δύο ‘Έλληνες Ερασιτέχνες Αστρονόμοι. Είναι η πρώτη φορά που παρατηρείται οποιαδήποτε ατμοσφαιρική δραστηριότητα στον Ποσειδώνα από την χώρα μας (Εικόνες 4, 6-8).


Εικόνες 7a&β. Παρατηρήσεις της καταιγίδας από την Ελλάδα  στις 21 Οκτωβρίου 2017 με τηλεσκόπια 14″ & 11″ ( (Μάνος Καρδάσης & Δ.Κολοβός)

Εικόνα 8. Η τελευταία παρατήρηση της καταιγίδας στον Ποσειδώνα από την Ελλάδα  στις 7 Νοεμβρίου 2017 με τηλεσκόπιο 14″  και ψευδοχρωματισμό (Μάνος Καρδάσης)

Οι ερασιτεχνικές παρατηρήσεις κινητοποίησαν την επαγγελματική κοινότητα, ήταν τακτικές, οπότε έγιναν εφικτοί υπολογισμοί όπως του ρυθμού ολίσθησης και του πλάτους (Εικόνα 9)  και έτσι ήταν γνωστό πότε ακριβώς να προγραμματιστεί η παρατήρηση από μεγάλα τηλεσκόπια.

 

Εικόνα 9. Η μεταβολή κατά Ποσειδώνιο πλάτος της καταιγίδας όπου αποτυπώνεται ο αριθμός και ο χρόνος όλων των παρατηρήσεων (οι ερασιτεχνικές είναι οι μπλε κουκίδες) {Γράφημα 5 από [5]}

Αναφορές

[1] Hammel H.B.,1989, Discrete Clouds on Neptune, Icarus, vol. 80, p. 14-22.

[2] Smith et al. 1989, Voyager 2 at Neptune: Imaging Science Results, Science, vol. 246, p. 1422-1449.

[3] R. Hueso et al. 2017, Neptune long-lived atmospheric features in 2013-2015 from small (28-cm) to large (10-m) telescopes, Icarus, vol. 295, p. 89-109

[4] New Storm Makes Surprise Appearance on Neptune (Aug 2, 2017): New Storm Makes Surprise Appearance On Neptune

[5] E. Molter et al. 2019, Analysis of Neptune’s 2017 Bright Equatorial Storm, Icarus, vol. 321, p. 324-345.

[6] Nature Research Highlights (Dec 5, 2018): Epic storm roils a tranquil region of Neptune-Amateur astronomers help to track a disturbance in the icy planet’s atmosphere




Από την ομιλία του J. H. Rogers στον σύλλογο (2016)

Ο Σύλλογος μας είχε  την χαρά να φιλοξενήσει τον John H. Rogers σε μια μοναδική ομιλία με τίτλο “Η έρευνα του Δία από ερασιτεχνικές παρατηρήσεις τον 21ο αιώνα”. O J. H. Rogers είναι ο Συντονιστής Τομέα Δία της British Astronomical Association και συγγραφέας του βιβλίου “The Giant Planet Jupiter”. Η εργασία του και η προσφορά του στην μελέτη του πλανήτη Δία είναι τεράστια.

Η ομιλία πραγματοποιήθηκε στο καφέ “Έναστρον” την Κυριακή 3 Ιανουαρίου 2016 (20:30 με 22:00) και θα μπορείτε σύντομα να την παρακολουθήσετε σε σχετικό video που θα ανέβει.

Εισαγωγή από τον Μάνο Καρδάση.Εισαγωγή από τον Μάνο Καρδάση.

Ο John H. Rogers κατά την παρουσίασή του.Ο John H. Rogers κατά την παρουσίασή του.

Εξηγώντας τους σχηματισμούς στον Δία. Εξηγώντας τους σχηματισμούς στον Δία.

Το κοινό κατά την ομιλία.Το κοινό κατά την ομιλία.

Αναμνηστική φωτογραφία του συλλόγου με τον J. H. Rogers. Αναμνηστική φωτογραφία του συλλόγου με τον J. H. Rogers.

Αναμνηστική φωτογραφία με πλανητικούς παρατηρητές στην Ελλάδα. Από αριστερά: Στρίκης Ιακωβος, Στέλλας Ιάκωβος, John H. Rogers, Καρδάσης Μάνος, Γιάννης Ροζάκης. Αναμνηστική φωτογραφία με πλανητικούς παρατηρητές στην Ελλάδα. Από αριστερά: Στρίκης Ιακωβος, Στέλλας Ιάκωβος, John H. Rogers, Καρδάσης Μάνος, Γιάννης Ροζάκης.




Κύκλος σεμιναρίων “Εισαγωγή στην Παρατηρησιακή Αστρονομία”

Εισαγωγή στην Παρατηρησιακή Αστρονομία

Ο ουράνιος θόλος είναι ένα μέρος που μπορεί να προσφέρει σε όλους, χωρίς καμία εξαίρεση, άπειρες συγκινήσεις. Τα τελευταία χρόνια, στην Ελλάδα παρατηρείται μια αύξηση του ενδιαφέροντος για δραστηριότητες που  “ξεφεύγουν” από την καθημερινότητα και στρέφονται προς τον ουρανό, υποβοηθούμενες από εξοπλισμό όπως τηλεσκόπια ή φωτογραφικές μηχανές. Τα μέλη του Συλλόγου Ερασιτεχνικής Αστρονομίας, από τους πρωτοπόρους σε αυτή την φυγή, που μπορεί να πραγματοποιηθεί είτε μέσα από απλό “αστροχάζι” είτε μέσα από πιο σύνθετες διαδικασίες, όπως η “Αστροφωτογράφηση” ή η συστηματική παρατήρηση φαινομένων του ουρανού και η εκπόνηση μελετών.

Στο πλαίσιο ανάπτυξης της Αστρονομίας στην Ελλάδα, ο Σύλλογος Ερασιτεχνικής Αστρονομίας διοργανώνει μια σειρά παρουσιάσεων με θέμα την “Εισαγωγή στην Παρατηρησιακή Αστρονομία”. Ακολουθήστε μας σε μια ξενάγηση που θα ξεκινήσει από τον Ήλιο μας, τους πλανήτες και τα μικρότερα μέλη της οικογένειας του ηλιακού μας συστήματος, θα σας μεταφέρει σε κοντινά άστρα με πλανήτες και σε “διαστημικά νέφη” στο Γαλαξία μας, και θα σας φτάσει ως τα πέρατα του Σύμπαντος, σε μακρινούς γαλαξίες. Σε όλην αυτή την διαδρομή δεν θα ξεχάσουμε βέβαια και τον δικό μας πλανήτη, την μικρή αυτή μπλε μπάλα, τον μόνο πλανήτη με τεχνητούς δορυφόρους που ξέρουμε.

Σας περιμένουμε!

Εργαστήριο επεξεργασίας πλανητικών παρατηρήσεων (Μ. Καρδάσης).

Εργαστήριο επεξεργασίας πλανητικών παρατηρήσεων (Μ. Καρδάσης).

Σάββατο 1 Δεκεμβρίου 2018

— Εισαγωγή στην ερασιτεχνική παρατηρησιακή Αστρονομία

Στην πρώτη μας συνάντηση θα αναφερθούμε στην Παρατηρησιακή Αστρονομία η οποία μας προσφέρει την απόλαυση της άμεσης παρατήρησης και καταγραφής των ουράνιων σωμάτων με κάθε δυνατό μέσο. Θα γνωρίσουμε τις διαφορετικές κοινότητες σε Ελλάδα και εξωτερικό που ασχολούνται συστηματικά με αυτήν και τις διάφορες σχετικές δραστηριότητες που λαμβάνουν χώρα.

— Κάτω από τον ουράνιο θόλο

Στην παρουσίαση αυτή θα κάνουμε μια εισαγωγή στον ουράνιο θόλο, τους αστερισμούς, την κίνηση των ουράνιων σωμάτων, καθώς και σε μεθόδους προσανατολισμού και υπολογισμού της ώρας με απλή παρατήρηση του ουρανού!

Σάββατο 15 Δεκεμβρίου 2018

— Αποκρυπτογραφώντας το Φως

Στη συνάντηση αυτή θα μάθουμε ποια είναι η φύση του φωτός και πώς την εκμεταλλευόμαστε για να κατανοήσουμε και να μελετήσουμε τα ουράνια αντικείμενα, μέσα από τεχνικές φωτομετρίας και φασματοσκοπίας.

— Κάμερες, τηλεσκόπια και άλλα καλούδια.

Τι χρειαζόμαστε για να παρατηρήσουμε ουράνια αντικείμενα; Ξεκινώντας από το μάτι μας ως όργανο παρατήρησης εξετάζουμε πώς μπορούμε να το ενισχύσουμε με τηλεσκόπια και κάμερες.

Σάββατο 12 Ιανουαρίου 2018

— Ήλιος το “Άστρο της Ημέρας”

Ελάτε μαζί μας και περιπλανηθείτε ίσως στην πιο βίαιη γωνία του Ηλιακού μας συστήματος, η οποία όμως είναι υπεύθυνη για την ζωή στην Γη. Δείτε πώς παρατηρούμε τον Ήλιο και πώς είναι να γίνεσαι και εσύ για μία ημέρα ταξιδιώτης στο διάστημα.

— Τα άλλα “φεγγάρια” της Γης

Σε αυτό το μάθημα θα γίνει εισαγωγή στα τεχνητά αντικείμενα που περιφέρονται γύρω από τη Γη στο διάστημα, την ιστορία τους, τις πιθανές τροχιές τους και τις παρατηρησιακές τεχνικές που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε για να τα καταγράψουμε.

Σάββατο 26 Ιανουαρίου 2019

— Οι Πλανήτες και οι Δορυφόροι τους  [ μεταφέρεται στις 9 Φεβρουαρίου ]

Σε αυτή την παρουσίαση θα κάνουμε ένα σύντομο ταξίδι στους πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος και τους μεγάλους δορυφόρους τους και θα δούμε το πώς με απλό ερασιτεχνικό εξοπλισμό μπορούμε να τους παρατηρήσουμε, να τους καταγράψουμε και να βάλουμε το δικό μας λιθαράκι στην Πλανητική Επιστήμη.

— Τα μικρότερα ξαδέλφια των Πλανητών

Στο δεύτερο μέρος της παρουσίασης αυτής θα γνωρίσουμε τα μικρά αντικείμενα του ηλιακού μας συστήματος, καθώς και το ξεχωριστό φαινόμενο των αποκρύψεων αστέρων από σώματα του Ηλιακού συστήματος. Όπως πάντα, στο τέλος θα δούμε πως μπορούμε όλοι μας να προσφέρουμε τα μέγιστα, με τον ελάχιστο δυνατό εξοπλισμό.

Σάββατο 9 Φεβρουαρίου 2019

— Πεφταστέρια, οι λιλιπούτειοι κάτοικοι του Ηλιακού μας συστήματος ! [ μεταφέρεται στις 26 Ιανουαρίου ]

Μια παρουσίαση για τους διάττοντες αστέρες, τα γνωστά σε όλους μας πεφταστέρια. Θα δούμε τους τρόπους με τους οποίους μπορούμε να μελετήσουμε τα μικροσκοπικά αυτά κομμάτια ύλης, που μας δίνουν πολύτιμες πληροφορίες για την ιστορία του ηλιακού μας συστήματος.

— Τα κυκλοθυμικά αστέρια!

Από τη στιγμή που γεννιούνται μέχρι το θάνατό τους τα άστρα περνάνε μέσα από πολλές περιόδους αστάθειας. Θα δούμε πως μπορούμε να εκμεταλλευτούμε αυτές τις περιόδους τους για να κατανοήσουμε ακόμα καλύτερη την αστρική εξέλιξη.

Σάββατο 23 Φεβρουαρίου 2019

— Διαστημικά Σύννεφα και Παρέες Αστέρων

Αστρικά σμήνη, νεφελώματα, γαλαξίες: μια παρουσίαση σε μερικά από τα πιο εντυπωσιακά  θεάματα του ουρανού. Θα δούμε τι εξοπλισμό και ποιους καταλόγους χρειαζόμαστε για να τα παρατηρήσουμε.

— Πλανήτες σε άλλους κόσμους

Θα μιλήσουμε για άλλους κόσμους, από θερμούς “Δίες” μέχρι υπερ-Γαίες, σε ένα ταξίδι εξερεύνησης σχηματισμού άλλων πλανητικών συστημάτων.

Όλες οι παρουσιάσεις θα πραγματοποιηθούν από μέλη του Συλλόγου μας αλλά απευθύνονται, ελεύθερα, σε οποιονδήποτε ενδιαφερόμενο, χωρίς περιορισμούς. Η συμμετοχή είναι επίσης δωρεάν.

Τα μαθήματα θα διεξαχθούν στον χώρο της Κεντρικής Δημοτική Βιβλιοθήκης Δήμου Αθηναίων (Δομοκού 2, Σταθμός Λαρίσης).

Κάθε Σάββατο η προσέλευση θα ξεκινάει 10:15 π.μ. με 10:45 π.μ. (εγγραφές, διαδικαστικά, κ.τ.λ.) και οι παρουσιάσεις θα έχουν διάρκεια μιας ώρας (11:00-12:00 και 12:30-13:30). Αναλυτικό πρόγραμμα για το κάθε Σάββατο θα ανακοινώνεται μερικές μέρες πριν την διεξαγωγή του.

Για προ-εγγραφή στο κύκλο σεμιναρίων αυτών μπορείτε να χρησιμοποιείτε την παρακάτω φόρμα εγγραφής. Η διαδικασία αυτή θα βοηθήσει στην καλύτερη οργάνωση μας και θα βελτιστοποιήσει την διαδικασία στον χώρο της βιβλιοθήκης. Για όσους παρακολουθήσουν τουλάχιστον 4 από τις 6 συναντήσεις θα δοθεί βεβαίωση.

Αφίσα του κύκλου σεμιναρίων "Εισαγωγή στην παρατηρησιακή Αστρονομία"

Η αφίσα μας!




Πρόγραμμα συναντήσεων Σ.Ε.Α. Φθινόπωρο-Χειμώνας 2018

Σε αυτή την σελίδα παρουσιάζουμε τις συναντήσεις μελών και φίλων του Σ.Ε.Α. για το Φθινόπωρο-Χειμώνα 2018.

Οι συναντήσεις μας πραγματοποιούνται τουλάχιστον μια φορά το μήνα (συνήθως την Κυριακή κοντά στην πανσέληνο στο Έναστρον βιβλιοκαφέ). Στα πλαίσια της συνεργασίας μας με τα μέλη της Αστρονομικής Ένωσης Σπάρτης που δραστηριοποιούνται στην Αθήνα, οι συναντήσεις με ομιλίες θα πραγματοποιούνται εναλλάξ από τους δύο συλλόγους.

Την Κυριακή 18 Νοεμβρίου 2018, ο Σ.Ε.Α. οργανώνει την επόμενη καθιερωμένη συνάντηση μελών και αστρόφιλων. Η συνάντηση θα γίνει στις 11:30 η ώρα στο Έναστρον βιβλιοκαφέ, το οποίο βρίσκεται στην οδό Σόλωνος 101.

Στη συγκεκριμένη συνάντηση, ο Γρηγόρης Μαραβέλιας θα παρουσιάσει ομιλία με θέμα: “Eισαγωγή στα διπλά συστήματα ακτίνων Χ υψηλής μάζας

Θα χαρούμε να σας δούμε από κοντά!

(Η συνάντηση και στο Facebook: https://www.facebook.com/events/1971991159766523/)

Μάνος Καρδάσης
Υπεύθυνος Δημ. Σχέσεων Σ.Ε.Α.




Παρουσίαση στο 8ο ΠΣΕΑ για συνεργασίες Επαγγελματιών-Ερασιτεχνών στην παρατήρηση των αέριων γιγάντων

Η εργασία αυτή παρουσιάστηκε στο 8ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ερασιτεχνικής Αστρονομίας στη Θάσο (11 – 13 Οκτωβρίου 2013).

Η ανάγκη συνεργασίας Επαγγελματιών-Ερασιτεχνών στην παρατήρηση των αέριων γιγάντων

Eμμανουήλ Kαρδάσης, Γρηγόρης Μαραβέλιας, Απόστολος Χρήστου, Padma Yanamandra-Fisher, Glenn Orton, John H. Rogers, Michel Jacquesson, Marc Delcroix

Περίληψη
Η παρατήρηση των αέριων πλανητών είναι υψηλού επιστημονικού ενδιαφέροντος. Παρά το γεγονός ότι υπήρξαν στόχοι των διαφόρων διαστημικών αποστολών, η ανάγκη για συνεχείς επίγειες παρατηρήσεις παραμένει. Οι ατμόσφαιρες τους παρουσιάζουν μια ιδιαίτερα δυναμική και ταχέως εξελισσόμενη συμπεριφορά όπου η διαθεσιμότητα των επαγγελματικών τηλεσκοπίων δεν είναι αρκετή για να τις παρακολουθήσει. Από την άλλη πλευρά, πολλοί ερασιτέχνες με μικρά τηλεσκόπια (με τυπικές διαμέτρους από 15-60 εκ) και επαρκή σύγχρονο εξοπλισμό και λογισμικό μπορούν να παρακολουθήσουν αυτές τις αλλαγές καθημερινά (εντός του εύρους 360-900 nm). Οι παρατηρήσεις τους και οι καταγραφές τους είναι συνεχείς και δεν είναι ασυνήθιστο να κινητοποιήσουν επαγγελματικές παρατηρήσεις σε περιπτώσεις εξαιρετικά σπάνιων και σημαντικών γεγονότων.

Οι ερασιτέχνες είναι σε θέση να καταγράφουν τη δομή και την εξέλιξη των ατμοσφαιρικών χαρακτηριστικών, όπως διαταραχές μεγάλης κλίμακας, δίνες, καταιγίδες και πολλά άλλα φαινόμενα. Η φωτομετρική παρακολούθηση αστρικών αποκρύψεων από τους πλανήτες μπορεί να αποκαλύψει χωρικές/χρονικές ατμοσφαιρικές διαφοροποιήσεις. Επιπλέον, η συνεχής ερασιτεχνική παρακολούθηση οδήγησε στην ανακάλυψη προσκρούσεων μετεωροειδών (fireballs) στην ατμόσφαιρα του Δία, οι οποίες παρέχουν πληροφορίες όχι μόνο για την βαρυτική επίδραση του πλανήτη αλλά και για τις ιδιότητες των προσκρουόντων σωμάτων.

Έτσι, ο συντονισμός και η επικοινωνία μεταξύ των επαγγελματιών και των ερασιτεχνών κρίνεται ιδιαίτερα σημαντική. Παρουσιάζουμε παραδείγματα τέτοιων συνεργασιών όπου: α) οργανώνουν συστηματικές παρατηρήσεις και βάσεις δεδομένων σε διαφορετικά μήκη κύματος, β) εξετάζουν τη μεταβλητότητα των ατμοσφαιρικών χαρακτηριστικών του Δία (ομάδα JUPOS) και του Κρόνου, γ) παρέχουν με βάση επαγγελματικές και κυρίως ερασιτεχνικές παρατηρήσεις από τη Γη, την αναγκαία χωρική και χρονική ανάλυση των χαρακτηριστικών που θα παρατηρηθούν από την αποστολή Juno, δ) διερευνούν τις βίντεο-παρατηρήσεις του Δία για να ανιχνεύσουν προσκρούσεις μικρών αντικειμένων, ε) οργανώνουν εκστρατείες παρατήρησης αποκρύψεων.

Μπορείτε να δείτε το κείμενο της εργασίας (αρχείο .pdf).

Μπορείτε επίσης να παρακολουθήσετε την παρουσίαση εδώ:




Δημοσίευση πάνω στην ανάγκη συνεργασίας Επαγγελματιών-Ερασιτεχνών στην παρατήρηση των αέριων γιγάντων

Μια σημαντική δημοσίευση στα πλαίσια συνεργασίας επαγγελματιών-ερασιτεχνών στον χώρο παρατήρησης αέριων γιγάντων έγινε στο περιοδικό της Βρετανικής Αστρονομικής Ένωσης (Journal of British Astronomical Association). Η εργασία αυτή είναι το αποτέλεσμα επέκτασης μιας προηγούμενης δημοσίευσης που έγινε στο 8ο ΠΣΕΑ. Πιο συγκεκριμένα:

The need for Professional-Amateur collaborations in studies of Jupiter and Saturn

Emmanuel Kardasis, John H. Rogers, Glenn Orton, Marc Delcroix, Apostolos Christou, Mike Foulkes, Padma Yanamandra-Fisher, Michel Jacquesson, Grigoris Maravelias

The observation of gaseous giant planets is of high scientific interest. Although they have been the targets of several spacecraft missions, there still remains a need for continuous ground-based observations. As their atmospheres present fast dynamic environments on various time scales, the availability of time at professional telescopes is neither uniform nor of sufficient duration to assess temporal changes. However, numerous amateurs with small telescopes (of 15-40 cm) and modern hardware and software equipment can monitor these changes daily (within the 360-900nm range). Amateurs are able to trace the structure and the evolution of atmospheric features, such as major planetary-scale disturbances, vortices, and storms. Their observations provide a continuous record and it is not uncommon to trigger professional observations in cases of important events, such as sudden onset of global changes, storms and celestial impacts. For example, the continuous amateur monitoring has led to the discovery of fireballs in Jupiter’s atmosphere, providing information not only on Jupiter’s gravitational influence but also on the properties and populations of the impactors. Photometric monitoring of stellar occultations by the planets can reveal spatial/temporal variability in their atmospheric structure. Therefore, co-ordination and communication between professionals and amateurs is important. We present examples of such collaborations that: (i) engage systematic multi-wavelength observations and databases, (ii) examine the variability of cloud features over timescales from days to decades, (iii) provide, by ground-based professional and amateur observations, the necessary spatial and temporal resolution of features that will be studied by the interplanetary mission Juno, (iv) investigate video observations of Jupiter to identify impacts of small objects, (v) carry out stellar-occultation campaigns.

Την δημοσίευση μπορείτε να την βρείτε στο arXiv: 1503.07878 ή απευθείας από το περιοδικό JBAA (2016), Τεύχος 126, σελ. 29.




Συμμετοχή στο συνέδριο FM14 της Γενικής Συνέλευσης της IAU 2018

Η Διεθνής Αστρονομική Ένωση (International Astronomical Union) είναι η μεγαλύτερο ένωση επαγγελματιών αστρονόμων εκπροσωπώντας σχεδόν το σύνολό τους από όλες τις χώρες. Η Γενική Συνέλευση της πραγματοποιείται κάθε τρία χρόνια και παράλληλα με αυτή διεξάγεται μια σειρά συνεδρίων. Φέτος, η 30η Γενική Συνέλευση πραγματοποιήθηκε τέλη Αυγούστου στη Βιέννη της Αυστρίας, και ανάμεσα στα συνέδρια ήταν και η συνάντηση πάνω στο “ρόλο της IAU στην παγκόσμια διάδοση της αστρονομίας, οι τελευταίες προκλήσεις και γεφυρώνοντας διαφορετικές κοινότητες” (Focus Meeting 14 on IAU’s role on global astronomy outreach, the latest challenges and bridging different communities; 23 Αυγούστου 2018).

Ο ΣΕΑ συμμετείχε σε αυτό το συνέδριο με μία παρουσίαση σε μορφή αφίσας (η οποία παρουσιάστηκε ηλεκτρονικά) με τίτλο “Ένα παράδειγμα ανάπτυξης νέων συνεισφέροντων στην Αστρονομία”. Ουσιαστικά αυτό που παρουσιάζεται συνολικά σε αυτή την εργασία είναι το αποτέλεσμα της εμπειρίας που αποκομίσαμε από την διεξαγωγή του κύκλου εργαστηρίων παρατηρησιακής Αστρονομίας, που διοργανώθηκε το 2014-2015 (θεματικοί μήνες Ηλίου, μεταβλητών άστρων, κομητών, πλανητών, τεχνητών αντικειμένων, διαττόντων αστέρων).

Μπορείτε να δείτε την ηλεκτρονική παρουσίαση του συνεδρίου καθώς και την προδημοσίευση της εργασίας (arXiv:1810.04562).

Ακολουθούν ο τίτλος, συγγραφείς, και η περίληψη της εργασίας:

“A paradigm to develop new contributors to Astronomy”

G. Maravelias, E. Vourliotis, K. Marouda, I. Belias, E. Kardasis, P. Papadeas, J. D. Strikis, E. Vakalopoulos, O. Voutyras

One of the most regular activities of amateur clubs is scientific outreach, a paramount channel to disseminate scientific results. It is typically performed through talks given by both experts (professional astronomers) and non-experts to a diverse audience, including amateur astronomers. However, this is a rather passive, one-way, approach. The advance of technology has provided all the tools that can help the audience/amateurs to become more active in the scientific output. What is often missing is the proper guidance. To address that within the Greek amateur community the Hellenic Amateur Astronomy Association materialized a training program (free-of-charge and open-accessed) to develop scientific thought and the practical capabilities for amateurs to produce valuable results. The program ran from November 2014 to May 2015 focusing each session (month) to: the Sun, variable stars, comets, planets, artificial satellites, meteors. A professional and/or an experienced amateur astronomer was leading each session consisting of a theoretical part (highlights of the field, necessary observational techniques) and a hands-on part (observations and data analysis). At least 50 unique participants gained significant experience by following parts or the complete program.




Συμμετοχή ΣΕΑ στο Ευρωπαϊκό Συνέδριο Πλανητικής Επιστήμης 2018

Η κάτωθι  αφίσα αποτελεί την συμμετοχή μας στο Ευρωπαϊκό Συνέδριο Πλανητικής Επιστήμης 2018 στο Βερολίνο. Παρουσιάστηκε στην σχετική συνεδρία συνεργασίας Επαγγελματιών-Ερασιτεχνών Αστρονόμων. Αποτελεί μέρος μιας μεγαλύτερης εργασίας που ετοιμάζουμε πάνω στις μακροπρόθεσμες μεταβολές στο προφίλ του πλανήτη Δία. Για να το κατεβάσετε σε πλήρη ανάλυση επιλέξτε το αρχείο .pdf

EPSC2018JupiterBeltsCH4_5years_KardasisTakoudi