Πρόγραμμα τακτικών συναντήσεων ΣΕΑ Άνοιξη-Καλοκαίρι 2018

Παρουσιάζουμε το ακόλουθο πρόγραμμα τακτικών συναντήσεων του ΣΕΑ για την Άνοιξη-Καλοκαίρι 2018:

  • Συνάντηση μελών και φίλων, Κυριακή, 1 Απριλίου 2018, 11:30 π.μ., Βιβλιοκαφέ «‘Εναστρον», Σόλωνος 101-Αθήνα.
  • Συνάντηση μελών και φίλων, Κυριακή,  29 Απριλίου 2018, Bιβλιοκαφέ Έναστρον,  Σόλωνος 101-Aθήνα. Ο Γιώργος Κουντούρης θα παρουσιάσει ομιλία με θέμα «ΕΞΩΠΛΑΝΗΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. Κατοικήσιμη Ζώνη. Ο ρόλος του Χάους και άλλων παραγόντων»
  • Θεματική Εξόρμηση Mελών, Σάββατο 12 Μαίου 2018, 19:45 στο σημείο Άγιος Παντελεήμονας Μάνδρας Αττικής!
  • Συνάντηση μελών και φίλων, Κυριακή, 27 Μαίου 2018,11:30, Bιβλιοκαφέ Έναστρον,  Σόλωνος 101-Aθήνα.
    O Ιάκωβος Στέλλας θα παρουσιάσει ομιλία με θέμα «Johann Schröter.Από τα <<όρη>> των δακτυλίων του Κρόνου έως τον λόφο των Νυμφών του Θησείου»https://www.facebook.com/events/213325689457873Θα χαρούμε να σας δούμε από κοντά!
  • Θεματική Εξόρμηση μελών,Παρασκευή- Σάββατο-Κυριακή 15-16-17 Ιουνίου 2018 στον Πάρνωνα.
  • Συνάντηση μελών και φίλων Κυριακή, 24 Ιουνίου 2018, 11:30, Bιβλιοκαφέ Έναστρον, Σόλωνος 101-Aθήνα.
    Στη συγκεκριμένη συνάντηση, ο υπογράφων θα κάνει μια αναφορά στην συμμετοχή του ΣΕΑ στο Workshop του EuroPlanet που πραγματοποιήθηκε στο Λονδίνο, 10-11 Μαίου 2018.Το θέμα ήταν η συνεργασία Ερασιτεχνών-Επαγγελματιών για την υποστήριξη της αποστολής Juno της NASA στο Δία.
  • Εξόρμηση-συμμετοχή στη 12η ΠΕΕΑ, Δρυμώνας Θέρμου ΑιτωλοΑκαρνανίας, 13-15 Ιουλίου 2018

Λεπτομέρειες για κάθε συνάντηση θα ανακοινώνονται πριν απο κάθε συνάντηση.
Αιτήσεις για ομιλίες με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο στο hellasastro_at_gmail.com (αντικαταστήστε το «_at_» με «@»).

Μάνος Καρδάσης
Υπεύθυνος Δημ.Σχέσεων ΣΕΑ




Δημοσίευση για το άστρο της Τάμπι με συμμετοχή του ΣΕΑ

Το 2015 το άστρο της Τάμπι (Tabby’s star ή KIC 8462852) είχε δημιουργήσει ένα τεράστιο ενδιαφέρον στο επιστημονικό και το ευρύτερο κοινό, καθώς εμφάνιζε «εξωτικές» εκπλήξεις που φτάνανε μέχρι και το 20% της ολικής λαμπρότητας του άστρου, αλλά με μεγάλες μεταβολές και διαφορετικά μοτίβα από αυτά που έχουν παρατηρηθεί σε άλλα άστρα. Αυτό οδήγησε σε ένα πλήθος θεωριών από σμήνη κομητών μέχρι και αναφορές για μέγα-κατασκευές από πιο ανεπτυγμένους πολιτισμούς.

Στη δημοσίευση της Boyajian et al. 2017 (arXiv:1801.00732) αναφέρονται τα αποτελέσματα μια μεγάλης καμπάνιας παρατήρησης του άστρου με διάφορα μέσα και τεχνικές, για να ερευνηθεί η πηγή των εκλείψεων. Το γεγονός ότι το αντικείμενο αυτό παρουσιάζει διαφορετικά ελάχιστα σε διαφορετικά φίλτρα υποδηλώνει ότι η απορρόφηση του φωτός εξαρτάται πιθανότατα και από το μέγεθος των σωματιδίων που παρεμβάλλονται μεταύ του άστρου και της Γης, καταλήγοντας στην θεώρηση ότι οι εκλείψεις αυτές οφείλονται σε νέφη αερίου που περιστρέφονται γύρω από το άστρο. Ωστόσο, όπως τονίζεται άλλωστε και από τους συγγραφείς, περαιτέρω συστηματικές παρατηρήσεις απαιτούνται για να διερευνηθεί πλήρως η φύση του άστρου αυτού.

Ένα από τα πιο πρωτοποριακά και ενδιαφέροντα σημεία της έρευνας αυτής είναι ότι για τον απαιτούμενο χρόνο παρατήρησης σε τηλεσκόπια υπήρξε απευθείας χρηματοδότηση από το κοινό (μέσω της πολύ γνωστής πλατφόρμας Kickstarter).

Ο ΣΕΑ εκφράζει τα θερμά συγχαρητήρια του στο μέλος του Μάνο (Εμμανουήλ) Καρδάση για την συμβολή του στην εργασία αυτή, αφού κατάφερε και παρατήρησε το άστρο της Τάμπι και κατέθεσε τις παρατηρήσεις του στη καμπάνια.

The Hellenic Amateur Astronomy Association congratulates its member Manos (Emmanuil) Kardasis for his contribution to the campaign of Tabby’s star, and published in the following article:

The First Post-Kepler Brightness Dips of KIC 8462852

Tabetha S. Boyajian, Roi Alonso, Alex Ammerman, David Armstrong, A. Asensio Ramos, K. Barkaoui, Thomas G. Beatty, Z. Benkhaldoun, Paul Benni, Rory Bentley, Andrei Berdyugin, Svetlana Berdyugina, Serge Bergeron, Allyson Bieryla, Michaela G. Blain, Alicia Capetillo Blanco, Eva H. L. Bodman, Anne Boucher, Mark Bradley, Stephen M. Brincat, Thomas G. Brink, John Briol, David J. A. Brown, J.Budaj, A. Burdanov, B. Cale, Miguel Aznar Carbo, R. Castillo Garcia, Wendy J Clark, Geoffrey C. Clayton, James L. Clem, Phillip H Coker, Evan M. Cook, Chris M. Copperwheat, J. Curtis, R. M. Cutri, B. Cseh, C. H. Cynamon, Alex J. Daniels, James R. A. Davenport, Hans J. Deeg, Roberto De Lorenzo, Thomas De Jaeger, Jean-Bruno Desrosiers, John Dolan, D. J. Dowhos, Franky Dubois, R. Durkee, Shawn Dvorak, Lynn Easley, N. Edwards, Tyler G. Ellis, Emery Erdelyi, Steve Ertel, Rafael. G. Farfán, J. Farihi, Alexei V. Filippenko, Emma Foxell, Davide Gandolfi, Faustino Garcia, F. Giddens, M. Gillon, Juan-Luis González-Carballo, C. González-Fernández, J. I. González Hernández, Keith A. Graham, Kenton A. Greene, J. Gregorio, Na’ama Hallakoun, Ottó Hanyecz, G. R. Harp, Gregory W. Henry, E. Herrero, Caleb F. Hildbold, D. Hinzel, G. Holgado, Bernadett Ignácz, Valentin D. Ivanov, E. Jehin, Helen E. Jermak, Steve Johnston, S. Kafka, Csilla Kalup, Emmanuel Kardasis, Shai Kaspi, Grant M. Kennedy, F. Kiefer, C. L. Kielty, Dennis Kessler, H. Kiiskinen, T. L. Killestein, Ronald A. King, V. Kollar, H. Korhonen, C. Kotnik, Réka Könyves-Tóth, Levente Kriskovics, Nathan Krumm, Vadim Krushinsky, E. Kundra, Francois-Rene Lachapelle, D. Lacourse, P. Lake, Kristine Lam, Gavin P. Lamb, Dave Lane, Marie Wingyee Lau, Pablo Lewin, Chris Lintott, Carey Lisse, Ludwig Logie, Nicolas Longeard, M. Lopez Villanueva, E. Whit Ludington, A. Mainzer, Lison Malo, Chris Maloney, A. Mann, A. Mantero, Massimo Marengo, Jon Marchant, M. J. Martinez González, Joseph R. Masiero, Jon C. Mauerhan, James Mccormac, Aaron Mcneely, Huan Y. A. Meng, Mike Miller, Lawrence A. Molnar, J. C. Morales, Brett M. Morris, Matthew W. Muterspaugh, David Nespral, C. R. Nugent, Katherine M. Nugent, A. Odasso, Derek O’keeffe, A. Oksanen, John M. O’meara, András Ordasi, Hugh Osborn, John J. Ott, J. R. Parks, Diego Rodriguez Perez, Vance Petriew, R. Pickard, András Pál, P. Plavchan, C. Westendorp Plaza, Don Pollacco, F. Pozo Nuñez, F. J. Pozuelos, Steve Rau, Seth Redfield, Howard Relles, I. Ribas, Jon Richards, Joonas L. O. Saario, Emily J. Safron, J. Martin Sallai, Krisztián Sárneczky, Bradley E. Schaefer, Clea F. Schumer, Madison Schwartzendruber, Michael H. Siegel, Andrew P. V. Siemion, Brooke D. Simmons, Joshua D. Simon, S. Simón-Diaz, Michael L. Sitko, Hector Socas-Navarro, Á. Sódor, Donn Starkey, Iain A. Steele, Geoff Stone, R.A. Street, Tricia Sullivan, J. Suomela, J. J. Swift, Gyula M. Szabó, Róbert Szabó, Róbert Szakáts, Tamás Szalai, Angelle M. Tanner, B. Toledo-Padrón, Tamás Tordai, Amaury H.M.J. Triaud, Jake D. Turner, Joseph H. Ulowetz, Marian Urbanik, Siegfried Vanaverbeke, Andrew Vanderburg, Krisztián Vida, Brad P. Vietje, József Vinkó, K. Von Braun, Elizabeth O. Waagen, Dan Walsh, Christopher A. Watson, R.C. Weir, Klaus Wenzel, Michael W. Williamson, Jason T. Wright, M. C. Wyatt, Weikang Zheng, Gabriella Zsidi

We present a photometric detection of the first brightness dips of the unique variable star KIC 8462852 since the end of the Kepler space mission in 2013 May. Our regular photometric surveillance started in October 2015, and a sequence of dipping began in 2017 May continuing on through the end of 2017, when the star was no longer visible from Earth. We distinguish four main 1-2.5% dips, named «Elsie,» «Celeste,» «Skara Brae,» and «Angkor», which persist on timescales from several days to weeks. Our main results so far are: (i) there are no apparent changes of the stellar spectrum or polarization during the dips; (ii) the multiband photometry of the dips shows differential reddening favoring non-grey extinction. Therefore, our data are inconsistent with dip models that invoke optically thick material, but rather they are in-line with predictions for an occulter consisting primarily of ordinary dust, where much of the material must be optically thin with a size scale <<1um, and may also be consistent with models invoking variations intrinsic to the stellar photosphere. Notably, our data do not place constraints on the color of the longer-term "secular" dimming, which may be caused by independent processes, or probe different regimes of a single process.

arXiv:1801.00732




Παρουσίαση εργασίας για το AV CMi με παρατηρήσεις του ΣΕΑ

Στα πλαίσια του 13ου Ελληνικού Αστρονομικού Συνεδρίου, παρουσιάστηκε (με μορφή αφίσας) μια εργασία πάνω στο σύστημα AV CMi, όπου στους συγγραφείς συμπεριλαμβάνονται μέλη του ΣΕΑ που πραγματοποίησαν παρατηρήσεις του συστήματος.

Determining the structure and properties of the triple system AV CMi

K. Karpouzas (1), A. Tsiaras (2), K. Emmanouilidis (3), E. Kardasis (3), I. Strikis (3), J.H. Seiradakis (1)
( 1. Department of Physics, University of Thessaloniki, Greece, 2. Department of Physics & Astronomy, University College London, UK, 3. Hellenic Amateur Astronomy Association, Greece )

In this work, we investigated the existence of a possible companion in the eclipsing binary system AV CMi, inspired by the detection of out-of eclipse transits. We analysed the largest so far number of photometric observations of the system, acquired over a period of two years. Due to the Large depth of the transit, this candidate companion is possibly a brown dwarf or a more massive sub-stellar component. The orbit is of satellite type (S) with a period of 0.5 days around one of the two stars and according to the observations, it presents a high mutual inclination between 8 and 30 degrees depending on which the host star is. In total, our analysis aims in determining whether a third body actually exists and if it does, which star would be the host according to the data. In this sense, we first study the dynamical stability of the orbit. Following, we present a statistical test in order to disentangle between the two cases of the host star. finally, we propose a method to directly confirm the existence of this companion, through observation of it’s transits in front of the non-host star, which causes significant non-periodic distortions in the total light-curve.

Η αφίσα της εργασίας.

Άποψη του χώρου ανάρτησης.




Ο ΣΕΑ στην 11η ΠΕΕΑ

Η 11η Πανελλήνια Εξόρμηση Ερασιτεχνών Αστρονόμων πραγματοποιείται στις 21-23 Ιουλίου (2017) στους Φιλιππαίους Γρεβενών. Ο ΣΕΑ θα είναι εκεί συμβάλλοντας στο πρόγραμμα της εκδήλωσης με τα εξής εργαστήρια:

  1. Παρασκευή, 21 Ιουλίου, 19:00
    Ομιλία του Ευαγγελόπουλου Θανάση με θέμα:
    «Τα μυστικά της όρασης μέρος Β’: Η αντίληψη των χρωμάτων»
    Περίληψη: Ο Ήλιος είναι λευκός ή κίτρινος; Γιατί ο ουρανός και η θάλασσα δεν είναι μωβ, αφού το μωβ σκεδάζεται εντονότερα από το μπλε; Αν είναι θέμα των ματιών μας, γιατί τα φωτογραφικά φιλμ δεν απεικονίζουν μωβ τον ουρανό; Έχουμε την ικανότητα να δούμε το υπεριώδες δια γυμνού οφθαλμού, και πώς; Γιατί η Αφροδίτη φαίνεται στο υπεριώδες; Γιατί δεν υπάρχουν πράσινα αστέρια; Αν είναι θέμα των ματιών μας, γιατί οι φωτογραφίες δεν δείχνουν κάποια αστέρια πράσινα; Γιατί τα φυτά είναι πράσινα; Τι χρώμα θα έχουν τα γήινα φυτά σε άλλον πλανήτη, όπου ο ουρανός δεν είναι μπλε; Τι χρώμα θα έχουν τα φυτά σε έναν πλανήτη γύρω από κάποιο κόκκινο ή κάποιο μπλε άστρο; Γιατί στο ηλιοβασίλεμα ο ουρανός κοκκινίζει, αφού η σκέδαση εντείνεται, άρα θα έπρεπε να γίνεται έντονα μπλε; Γιατί τα σύννεφα είναι συνήθως λευκά; Γιατί σε έκλειψη Σελήνης, φαίνεται κόκκινη η Σελήνη, αντί να εξαφανισθεί και να φαίνεται μαύρη; Πως φαίνεται το ουράνιο τόξο σε ασπρόμαυρο φιλμ και γιατί; Οι μηχανισμοί που εξηγούν την αντίληψη των χρωμάτων, σε μια επιστημονική αλλά απλή και κατανοητή παρουσίαση από τον ιατρό-Ενδοκρινολόγο Θανάση Ευαγγελόπουλο.
  2. Σάββατο, 22 Ιουλίου, 16:00
    Εργαστήριο του Πιέρρου Παπαδέα με θέμα:
    «Αστρονομική παρατήρηση με εργαλεία ελεύθερου λογισμικού»
    Περίληψη: Τα τελευταία χρόνια οι εξελίξεις στην ανάπτυξη ελεύθερου και ανοικτού λογισμικού για αστρονομικές παρατηρήσεις είναι ραγδαίες. Το εύρος των επιλογών και οι δυνατότητες τους είναι συγκρίσιμες και πολλές φορές ξεπερνούν τα κλειστά και εμπορικά λογισμικά. Στο workshop αυτό θα γίνει εισαγωγή στο ελεύθερο και ανοικτό λογισμικό, στις βασικές λειτουργίες και δομές της κοινότητας, καθώς επίσης θα παρουσιαστεί και η βασική λειτουργία των Stellarium, KStars, Indi/Ekos και PlanetaryImager.
  3. Σάββατο, 22 Ιουλίου, 21:30
    Μάθημα ουρανογραφίας με τον Θανάση Ευαγγελόπουλο.

 




Δημοσίευση με ελληνικές οπτικές παρατηρήσεις Δία

Σε μια πρόσφατη εργασία, όπου αναλύονται ραδιοφωνικές παρατηρήσεις για την μελέτη της ατμόσφαιρας του Δία κάτω από τα ορατά της στρώματα, γίνεται και χρήση παρατηρήσεων στο οπτικό μέρος του φάσματος με συμμετοχή δύο Ελλήνων παρατηρητών, του Μάνου Καρδάση (μέλος του ΣΕΑ) και του Γιάννη Ροζάκη.

Οι ερευνητές μελέτησαν την αμμωνία στα στρώματα της ατμόσφαιρας με πιέσεις από ~0.5 ως ~10 bar (δηλαδή μέχρι βάθος 100 km), και πως αυτή κατανέμεται σε ένα «τρισδιάστατο» χάρτη. Η αμμωνία οδηγείται από τα βάθη (που μπόρεσαν να παρατηρήσουν) μέχρι τα ανώτερα στρώματα, όπου τελικά το αέριο ψύχεται και δημιουργεί νέφη παγωμένης αμμωνίας. Το υπόλοιπο αέριο στη συνέχεια βυθίζεται πάλι προς τα κάτω, σε περιοχές που παρουσιάζουν έλλειψη αμμωνίας. Οι διάφορες λαμπρές/σκοτεινές περιοχές στα ραδιοφωνικά κύματα συσχετίζονται άμεσα με χαρακτηριστικά στο υπέρυθρο (πχ πηγές στα 5μm – «hot spots») και στο οπτικό (πχ Μεγάλη Κόκκινη Κηλίδα, «άσπρα οβάλ»), συνδέοντας αυτά τα χαρακτηριστικά με τους μηχανισμούς γέννεσης τους βαθύτερα μέσα στην ατμόσφαιρα.

Η δημοσίευση είναι:
Imke de Pater, R. J. Sault, Bryan Butler, David DeBoer, Michael H. Wong
«Peering through Jupiter’s clouds with radio spectral imaging»
Science, 2016, 352, 1198

Σύνδεσμοι:
Science
Berkeley News
The Gurdian




Καμπύλη φωτός του ΕΕ Κηφέα από την έκλειψη του 2014

Στα πλαίσια του 9ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Ερασιτεχνικής Αστρονομίας (Σπάρτη 9-11 Οκτωβρίου, 2015) παρουσιάσαμε τα αποτελέσματα της ανάλυσής μας από παρατηρήσεις των μελών του ΣΕΑ στο σύστημα ΕΕ Κηφέα, κατά την διάρκεια της έκλειψής του 2014.

Τίτλος: «Καμπύλη φωτός του ΕΕ Κηφέα από την έκλειψη του 2014»

Συγγραφείς: Γ. Μαραβέλιας, Ε. Βουρλιώτης, Κ. Μαρούδα, Ε. Καρδάσης, Ι.-Μ. Στρίκης

Περίληψη: «Το ΕΕ Κηφέα αποτελεί ένα εκλειπτικό σύστημα με περίοδο περίπου 5.5 ετών, με την έκλειψη να προκαλείται από ένα αινιγματικό αντικείμενο με τη μορφή δίσκου. Η τελευταία του έκλειψη τον Αύγουστο του 2014 αποτέλεσε μια ακόμη ευκαιρία για διερεύνηση των ιδιοτήτων του. Παρουσιάζουμε τις ψηφιακές (CCD) φωτομετρικές παρατηρήσεις στο φωτομετρικό φίλτρο (V), που μας επιτρέπουν να παράγουμε την καμπύλη φωτός κατά την διάρκεια της έκλειψης του 2014. Από την ανάλυσή μας προκύπτει ότι η έκλειψη κράτησε συνολικά 40 ± 3 μέρες ξεκινώντας στις 30 Ιουλίου 2014. Το σύστημα παρουσιάζει μια συνολική απώλεια 0.655 ± 0.025 mag από την μέση τιμή 10.826 mag που βρίσκουμε εκτός έκλειψης. Παρατηρούμε επίσης το σχηματισμό ενός πλατό στο ελάχιστο της έκλειψης (11.481 mag) της τάξης των 5 ημερών, με κέντρο τις 23 Αυγούστου 2014. Συζητάμε περαιτέρω τα αποτελέσματά μας καθώς και την μορφή της ασύμμετρης καμπύλης φωτός σε σχέση με τις προηγούμενες εκλείψεις.»

EE Cep light curve 2014

Καμπύλη φωτός του ΕΕ Κηφέα κατά την διάρκεια της έκλειψης του 2014.

Ολόκληρο το κείμενο της εργασίας (pdf)




Εκδήλωση στην Κερατέα (13 Ιουνίου 2009) με θέμα «Εισαγωγή στην Παρατηρησιακή Αστρονομία»

Ο Σύλλογος Ερασιτεχνικής Αστρονομίας (Σ.Ε.Α.) ύστερα από πρόσκληση του Συνδέσμου Πνευματικής και Κοινωνικής Δραστηριότητας Κερατέας «Χρυσή Τομή», με την συμπαράσταση του Δήμου Κερατέας, οργάνωσαν το Σάββατο 13 Ιουνίου στις 21:00 εκδήλωση στο Οβριόκαστρο με θέμα «Εισαγωγή στην παρατηρησιακή Αστρονομία».

Oι εγκαταστάσεις του Δήμου Κερατέας στο Οβριόκαστρο

Εικόνα 1:  Oι εγκαταστάσεις του Δήμου Κερατέας στο Οβριόκαστρο.

Θέα προς την Αθήνα από το Οβριόκαστρο.

Εικόνα 2:  Θέα προς την Αθήνα από το Οβριόκαστρο.

Η εκδήλωση έλαβε μέρος στις εγκαταστάσεις του Δήμου στο Οβριόκαστρο (Εικ.  1 & 2). Τα τηλεσκόπια στήθηκαν με υπομονή (Εικ.3) και ο χώρος οργανώθηκε για να φιλοξενήσει τον κόσμο που παρακολούθησε την ομιλία του Δ. Στουραΐτη (Εικ. 4) μέλους του Σ.Ε.Α.

Το στήσιμο των τηλεσκοπίων

Εικόνα 3:  Το στήσιμο των τηλεσκοπίων.

Ο Δ. Στουραίτης κατά τη διάρκεια της ομιλίας του

Εικόνα 4:  Ο Δ. Στουραΐτης κατά τη διάρκεια της ομιλίας του.

Στην συνέχεια της εκδήλωσης έγινε Ουρανογραφία από τον γράφοντα και διάλογος με το κοινό με όλα τα μέλη του Σ.Ε.Α. που παραβρέθηκαν (Εικ. 5).

Αναμνηστική ΣΕΑ με τους M. Kαρδάση, Ν.Μορφέση, Ι. Στρίκη, Δ. Στουραίτη

Εικόνα 5:  M. Kαρδάσης, Ν. Μορφέσης, Ι. Στρίκης, Δ. Στουραΐτης.

Τέλος έγινε παρατήρηση με τηλεσκόπια (Εικ. 6). Αφορμή για την ιδέα αυτή ήταν το Παγκόσμιο Έτος Αστρονομίας 2009 που διανύουμε και η κρίσιμη περίοδος για τον αγώνα των κατοίκων της Κερατέας κατά του ΧΥΤΑ στον αρχαιολογικό χώρο Οβριόκαστρου.

Εικόνα από την παρατήρηση με τα τηλεσκόπια

Εικόνα 6: Από την παρατήρηση με τα τηλεσκόπια.

Πάνω από 60 άτομα προσήλθαν στο Οβριόκαστρο με ιδιωτικά οχήματα και παρακολούθησαν την εκδήλωση με ιδιαίτερο ενδιαφέρον (Εικ. 7 & 8). Ανάμεσα σε αυτούς και ο Δήμαρχος Κερατέας Σταύρος Ιατρού, ο αντιδήμαρχος Δημ. Γιαννούλης, ο πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Κ. Κλάδης, μέλη της Συντονιστικής Επιτροπής κ.α.

Περιμένοντας την ομιλία

Εικόνα 7: Περιμένοντας την ομιλία.

Περιμένοντας την ομιλία

Εικόνα 8: Περιμένοντας την ομιλία.

Με ιδιαίτερη χαρά δεχτήκαμε τα ευχαριστήρια των συμμετεχόντων καθώς και το λεύκωμα για το Οβριόκαστρο που εξέδωσε τον Απρίλιο του 2009 μαζί με τον Εξωραϊστικό Σύλλογο Οβριοκάστρου «Ο Γερο Πλάτανος» με την χορηγία του Δήμου Κερατέας.

Εικόνα μελών του Σ.Ε.Α. και Χρυσής Τομής

Εικόνα 9: Σ.Ε.Α. και «Χρυσή Τομή».

Η Δύση του κοντινού μας άστρου από το Οβριόκαστρο

Εικόνα 10: Η Δύση του κοντινού μας άστρου από το Οβριόκαστρο

Κείμενο-φωτογραφίες: Mάνος Καρδάσης




1η Παγκρήτια Συνάντηση Ερασιτεχνών Αστρονόμων

Το Σαββατοκύριακο 1-3 Αυγούστου 2008 πραγματοποιήθηκε η 1η Παγκρήτια Συνάντηση Ερασιτεχνών Αστρονόμων, η πρώτη οργανωμένη συνάντηση ερασιτεχνών στο πεδίο με συμμετοχές από Χανιά, Ηράκλειο, Άγιο Νικόλαο, Σητεία. Κύριος φορέας της εκδήλωσης ήταν ο Σύλλογος Φίλων Αστρονομίας Κρήτης σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Κρήτης / Αστεροσκοπείο Σκίνακα και την Αστρονομική Ομάδα Φοιτητών Πανεπιστήμιου Κρήτης. Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε στην ευρύτερη περιοχή του Ψηλορείτη, με διαμονή στο χωριό Αξός κοντά στα Ανώγεια για τους περισσότερους εκτός Ηρακλείου, μια και οι τελευταίοι έρχονταν εύκολα από το Ηράκλειο (περίπου 1 ώρας δρόμος). Αυτό εμπόδισε κάπως την αλληλεπίδραση των συμμετεχόντων την μέρα και οι διαθέσιμες ώρες τα βράδια εξαντλήθηκαν φυσικά στις παρατηρήσεις, είτε από την κορυφή του Σκίνακα το πρώτο βράδυ είτε από το οροπέδιο της Νίδας το δεύτερο.

1η νύχτα

Για την πρώτη βραδιά (Παρασκευή προς Σάββατο) είχε οργανωθεί σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Κρήτης / Αστεροσκοπείο Σκίνακα και παρατήρηση από το μεγάλο τηλεσκόπιο των 1.3μ. Η παρατήρηση έγινε χρησιμοποιώντας την κάμερα CCD που ήταν τοποθετημένη στο τηλεσκόπιο. Αν και γενική απαίτηση πολλών ήταν η παρατήρηση μέσω προσοφθάλμιου φακού αυτό δεν ήταν δυνατό αφενός γιατί η αλλαγή είναι μία σημαντική διαδικασία που πραγματοποιείται από τεχνικούς και αφετέρου το τηλεσκόπιο έπρεπε να χρησιμοποιηθεί από τους επαγγελματίες μετά τις 4 το πρωί. Ωστόσο, η παρατήρηση μέσω της CCD έδωσε τη δυνατότητα σε ερασιτέχνες να πάρουν μια σειρά από εικόνες σε διάφορα φίλτρα όπως ακριβώς και οι επαγγελματίες. Στην συνέχεια οι εικόνες αυτές ήταν διαθέσιμες για περαιτέρω επεξεργασία και σύνθεση. Οι στόχοι ήταν διάφορα αντικείμενα (γαλαξίες, νεφελώματα, κα) μερικά από τα οποία πολύ δύσκολα για τα ερασιτεχνικά τηλεσκόπια αλλά φυσικά εύκολα (γέμιζαν όλο το πεδίο σχεδόν της κάμερας) για το …1,3μ τηλεσκόπιο (δηλαδή 1300 ολόκληρα χιλιοστά διάμετρο!). Βέβαια στον έλεγχο του τηλεσκοπίου βρίσκονταν πάντα 2 άτομα (ένας που χειριζόταν το τηλεσκόπιο και ένας που παρακολουθούσε για να μάθει την διαδικασία) και λίγος ακόμη κόσμος γιατί το δωμάτιο δεν ήταν μεγάλο. Οι υπόλοιποι ουσιαστικά ήταν έξω από τον κύριο θόλο και χρησιμοποιούσαν τα μικρότερα (ιδιωτικά) τηλεσκόπια τα οποία ήταν στημμένα και «κοίταζαν» τον καταπληκτικό ουρανό πάνω από την κορυφή του Σκίνακα. Αν και Αύγουστος, στα 1700μ υψόμετρο την νύκτα η θερμοκρασία δεν συγχωρεί όσους δεν ήταν κατάλληλα ντυμένους (ο γράφων ήταν ένας αν όχι ο μοναδικός). Τελικά και ενώ κάποιες απώλειες είχαν αρχίσει από πιο νωρίς (ο γράφων λόγω υποχρεώσεων όσο και κρύου αποχώρησε κατά τις 1) η βραδιά έληξε κατά τις 4:30.

Εικόνα από το χώρο ελέγχου του τηλεσκοπίου ΣκίνακαΕικόνα από το χώρο ελέγχου του τηλεσκοπίου ΣκίνακαΕικόνες από τον χώρο ελέγχου του τηλεσκοπίου Σκίνακα.
(φωτό Μαραβέλιας Γρηγόρης).

2η νύχτα

Η επόμενη μέρα βρήκε σχεδόν όλους να ασχολούνται με τις παρατηρήσεις τις προηγούμενης νύχτας και το προγραμματισμό της επόμενης παρατήρησης για το Σάββατο βράδυ. Βέβαια υπήρξε χρόνος για ξεκούραση και βόλτα σε γύρω αξιοθέατα. Όχι για πολύ όμως γιατί το ραντεβού είχε δοθεί για νωρίς το βράδυ. Έτσι, αφού συναντηθήκαμε στα Ανώγεια ξεκινήσαμε όλοι μαζί σχεδόν για το οροπέδιο της Νίδας. Λόγω του αέρα και της σκόνης που σηκωνόταν προσπαθήσαμε να βρούμε ένα σχετικά απάνεμο σημείο κοντά στην πλαγιά του βουνού αξιοποιώντας και την θέση των αυτοκινήτων. Παρόλα αυτά δεν περιορίστηκε σημαντικά ο καταπληκτικός κατά τα άλλα ουρανός. Στην συνέχεια στήθηκαν τα τηλεσκόπια (περίπου 10, από 4 εως 12 ίντσες) και ο απαραίτητος εξοπλισμός. Αφού τραβήχτηκαν οι απαραίτητες αναμνηστικές φωτογραφίες τα πολλά φώτα περιορίστηκαν (και … δια ροπάλου!) και μετά τις 10μμ άρχισε η ουσιαστική παρατήρηση. Μοναδική εξαίρεση αποτέλεσε το κεράκι για τα «χρόνια πολλά» του Δημήτρη Βαρελά που έκλεισε τα 73 στο βουνό. Η νύχτα κύλησε ήρεμα για τους περισσότερους (περίπου 25 άτομα) εκτός από κάποιες μικροατυχίες, όπως για παράδειγμα ο Χρήστος Σωτηρόπουλος που έμεινε για δεύτερη φορά χωρίς μπαταρία, αλλά συνέχισε χειροκίνητα. Οι πιο δημοφιλείς στόχοι για του περισσότερους ήταν φυσικά deep sky αντικείμενα (λόγω και του εξαιρετικού ουρανού) αλλά λόγω εποχής (αρχές Αυγούστου) έντονη ήταν και η δραστηριότητα των διαττόντων. Απολαύσαμε αρκετούς Περσείδες με αποκορύφωμα έναν Υδροχοΐδα που ξεκίνησε από το -3 για να φτάσει σε μια έκλαμψη μεγέθους -6 στο τέλος. Ο γράφων ασχολήθηκε τόσο με συστηματική παρατήρηση διαττόντων (κυρίως μετά την αποχώρηση των περισσοτέρων κατά τις 2) όσο και μεταβλητών. Στην παρατήρηση μεταβλητών συμμετείχαν και άλλοι μετά από μια μικρή εισαγωγή για το πως να εκτιμήσουν την λαμπρότητα φωτεινών άστρων όπως το δ και μ Κηφέα. Ωστόσο, η νύχτα για τους περισσότερους δεν κράτησε πολύ καθώς υπήρξε μια μεγάλη αποχώρηση κατά της 2 με αποτέλεσμα να μείνουν στο βουνό ο γράφων μαζί με άλλους δύο φίλους από το Ηράκλειο. Παράλληλα είδαμε φώτα να ανεβαίνουν προς το σημείο που είχαμε στήσει (στην μέση ενός χωματόδρομου). Ένας βοσκός ανέβαινε για την στάνη του και μετά από μια μικρή συνεννόηση άφησε το αγροτικό πιο κάτω για να μην μας ενοχλήσει. Πέρασε από τα τηλεσκόπια να ρίξει μια ματιά και πήγε στην στάνη για ύπνο. Έτσι συνεχίσαμε τις παρατηρήσεις μας: ο Δημήτρης Μανούσος την οπτική παρατήρηση δύσκολων γαλαξιών με το 12″ τηλεσκόπιό του, ο Μάνος Τσικαλάς την φωτογράφιση διαφόρων στόχων με το 8″ (μέχρι να τελειώσουν και οι δύο μπαταρίες της Canon 400D) και ο γράφων την παρατήρηση διαττόντων. Η αποχώρησή μας έγινε λίγο πριν το ξημέρωμα απόλυτα ευχαριστημένοι από την βραδιά. Αναμένουμε με αγωνία την επόμενη παγκρήτια συνάντηση το καλοκαίρι του 2009, Διεθνές Έτος Αστρονομίας.

 Εικόνα από την παρατήρηση κατά την διάρκεια της 2ης ΝνύχταςΕικόνα από την παρατήρηση κατά την διάρκεια της 2ης Ννύχτας Εικόνα από την παρατήρηση κατά την διάρκεια της 2ης Ννύχτας Εικόνες από την δεύτερη βραδιά, κατά την διάρκεια της παρατήρησης.
(φωτό Μαραβέλιας Γρηγόρης)

 

<i>Αναμνηστική φωτογραφία της 1ης Παγκρήτιας Συνάντηρης Ερασιτεχνών Αστρονόμων» width=»809″ height=»450″ /></a><em><i>Αναμνηστική φωτογραφία της 1ης Παγκρήτιας Συνάντησης Ερασιτεχνών Αστρονόμων.<br />(φωτό Μάνος Τσικαλάς)</em></div>
<p>
<i><a href=Δείτε επίσης το κείμενο της συνάντησης από τον Χρήστο Σωτηρόπουλο.




Εκδήλωση στη Χίο

Την Τρίτη στις 23 Δεκεμβρίου 2008 και ώρα 8:00μμ πραγματοποιήθηκε η προγραμματισμένη παρουσίαση του Συλλόγου Ερασιτεχνικής Αστρονομίας στο νησί της Χίου, στα πλαίσια των εκδηλώσεων της «γιορτής των αστεριών» που διοργάνωσε η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Χίου και απευθυνόταν κυρίως σε μαθητές του Δημοτικού. Μετά το πέρας της ομιλίας ακολούθησε παρατήρηση με τηλεσκόπια των μελών του Συλλόγου η οποία παρά τις αντίξοες καιρικές συνθήκες ενθουσίασε τους μικρούς μας φίλους που για πρώτη φορά ζούσαν μια τέτοια εμπειρία.

Όπως ίσως θα γνωρίζετε ήδη, το έτος 2009 έχει ανακηρυχθεί Διεθνές Έτος Αστρονομίας (ΙΥΑ2009) από την Διεθνή Αστρονομική Ένωση (International Astronomical Union, IAU) με την υποστήριξη της UNESCO και των Ηνωμένων Εθνών. Ο Σύλλογός μας συμμετέχει ενεργά σε αυτή την προσπάθεια και η εκδήλωση αυτή ήταν μια πολύ καλή ευκαιρία να εγκαινιάσουμε την «αστρονομική χρονιά» έστω και μερικές μέρες πριν από την επίσημη έναρξή της.




Η εκδήλωση του ΣΕΑ στις Αλόιδες Κρήτης

Στις 18 Ιουλίου 2008 ο Σ.Ε.Α. διοργάνωσε αυθόρμητη ανοικτή εκδήλωση προώθησης της αστρονομίας στο χωριό Αλόιδες Ρεθύμνου Κρήτης. Το χωρίο βρίσκεται στο κέντρο της Κρήτης 40 χλμ από το Ηράκλειο, στα Ταλαία Όρη σε υψόμετρο 330μ. Η ελάχιστη φωτορύπανση και η μαγεία του ουρανού ήταν ένα από τα ερεθίσματα για να αρχίσει ο γράφων να ασχολείται με την αστρονομία πριν από χρόνια (Εικ.1). Σε συνεννόηση του συλλόγου με τους τοπικούς φορείς μας παραχωρήθηκε ο χώρος εκδηλώσεων και έγινε ανακοίνωση για την εκδήλωση.

Οι Αλόιδες κάτω από τον έναστρο ουρανό και τον πλανήτη Δία λίγο πριν την ανατολή του φεγγαριού

Εικόνα 1. Οι Αλόιδες κάτω από τον έναστρο ουρανό και τον πλανήτη Δία λίγο πριν την ανατολή του φεγγαριού.

Γύρω στις 22.00 τα τηλεσκόπια είχαν στηθεί και ο κόσμος άρχισε δειλά-δειλά να εμφανίζεται. Ομιλητές ήταν ο πρόεδρος του συλλόγου Γρηγόρης Μαραβέλιας και ο γράφων (Εικ.2).

Εκδήλωση ΣΕΑ στις Αλόιδες Κρήτης - ομιλητές και κόσμος

Εικόνα 2. Οι ομιλητές με τα τηλεσκόπια και τον κόσμο που άρχισε να μαζεύεται.

Την ομιλία ξεκίνησε ο Γ. Μαραβέλιας κάνοντας μια εισαγωγή για την ιστορία της αστρονομίας, την ερασιτεχνική αστρονομία καθώς και τους σκοπούς του Σ.Ε.Α. (Εικ.3).

Εκδήλωση ΣΕΑ στις Αλόιδες Κρήτης - εισαγωγή από τον Γρηγόρη Μαραβέλια

Εικόνα 3. Ο Γρηγόρης Μαραβέλιας κάνει ενημερωτική εισαγωγή.

Στη συνέχεια ο γράφων πήρε το λόγο και αναφέρθηκε σε βασική ουρανογραφία, στους αστερισμούς, την κίνηση της Γης και της Σελήνης. Κατά τη διάρκεια της υπόλοιπης εκδήλωσης οι ομιλητές εναλλάσσονταν αναλύοντας σύντομα, θέματα όπως οι διάττοντες αστέρες, οι κομήτες, οι αστεροειδείς καθώς και οι πλανήτες του ηλιακού συστήματος (Εικ.4).

Εκδήλωση ΣΕΑ στις Αλόιδες Κρήτης - ομιλία του Γρηγόρη Μαραβέλια

Εικόνα 4. Οι σύντομες ομιλίες συνεχίζονται …

Το τελευταίο μέρος της βραδιάς ήταν και το πιο ενδιαφέρον! Έγινε ουρά και όλοι οι ακροατές παρατήρησαν διαδοχικά τον Δία από ένα 10″ LX200 και το φεγγάρι από ένα ΤΑL 5″ (Εικ.5).

Εκδήλωση ΣΕΑ στις Αλόιδες Κρήτης - παρατηρώντας από τα τηλεσκόπια

Εικόνα 5. Κατά την διάρκεια της παρατήρησης.

Στο τέλος και αφού οι περισσότεροι είχαν φύγει έγιναν συζητήσεις με λίγους πιο ένθερμους ακροατές για το Σύμπαν και άλλα αστρονομικά θέματα. Επίσης παρατηρήθηκαν παρότι είχε φεγγάρι τα Μ13, Μ11, Μ57, Μ94 και το διπλό-διπλό της Λύρας (Εικ. 6).

Εκδήλωση ΣΕΑ στις Αλόιδες Κρήτης - παρατηρώντας από τα τηλεσκόπια

Εικόνα 6. Λίγοι άνθρωποι με μεγαλύτερο ενδιαφέρον για την αστρονομία παρέμειναν για συζήτηση και περαιτέρω παρατήρηση.

Η βραδιά έκλεισε επιβεβαιώνοντας τον παρατηρησιακό χαρακτήρα του συλλόγου μας! Έγινε παρατήρηση μεταβλητών άστρων (δ και μ Κηφέα, γ Κασσιόπειας) και δημιουργία εικόνας του πλανήτη Δία (Εικ.7), παρά την αστάθεια της ατμόσφαιρας, από τον Γ. Μαραβέλια την Δ. Τούλη και τον γράφοντα (Εικ.8).
Ένα από τα πιο ευχάριστα της βραδιάς ήταν η παρουσία πολλών παιδιών καθώς και λίγων ανθρώπων με βαθύτερες αστρονομικές ανησυχίες. Ελπίζουμε το εγχείρημα του συλλόγου να αποτέλεσε ευχάριστη εμπειρία για τους μετέχοντες. Τέλος ευχαριστούμε τους τοπικούς φορείς και ευχόμαστε να επαναληφθεί με μεγαλύτερη επιτυχία και αλλού. Περιμένουμε προσκλήσεις!

Καταγραφή Δϊα (2008) από τις Αλόιδες Κρήτης (Καρδάσης Μάνος)

Εικόνα 7. Καταγραφή του πλανήτη Δία στο τέλος της εκδήλωσης

Εκδήλωση ΣΕΑ στις Αλόιδες Κρήτης - μια ομαδική φωτογραφία

Εικόνα 7. (Από αριστερά:) Μάνος Καρδάσης, Δήμητρα Τούλη, Γρηγόρης Μαραβέλιας, Έλενα Μαράκη και Μαρία Λιανέρη συνεχίζουν την παρατήρηση.

[ Φωτογραφίες: Μάνος Καρδάσης ]