Skip directly to content

Ημερίδα Ωρίων 2004

on Δευ, 05/01/2004 - 22:28

[ του Ιάκωβου Ν. Στέλλα ]

Στις 28/04/04 διοργανώθηκε με εξαιρετική επιτυχία, η ημερίδα με θέμα "Αστροφωτογραφία μικρο - μακροφωτογράφιση" στον συνεδριακό χώρο του Πανεπιστημίου Πατρών.
O κ. Ζαφειρόπουλος, Επίκουρος καθηγητής στο τμήμα Φυσικής και Πρόεδρος της Αστρονομικής Εταιρείας της Πάτρας, με ενεργή συμμετοχή στην εκλαίκευση των επιστημονικών γνώσεων στο ευρύτερο κοινό αλλά και μία θαυμαστή δραστηριότητα στην οργάνωση της Εταιρείας, με την προσήνεια της προσωπικότητας του και τον εξαιρετικό ενθουσιασμό που τον διακρίνει, με ικανούς και εξ' ίσου ενθουσιώδεις συνεργάτες, οργάνωσε την ημερίδα και παράλληλα πρότεινε στον σύλλογο μας την άμεση συμμετοχή του. Η αλήθεια είναι ότι μόνον δέκα ημέρες μεσολαβούσαν ανάμεσα στην πρόσκληση που δεχθήκαμε και την τέλεση της ημερίδας με αποτέλεσμα να επιδοθούμε σε έναν αγώνα δρόμου για να καταστεί δυνατή η επαρκής εκπροσώπηση και συμμετοχή του συλλόγου μας στην εκδήλωση.
Δεν θα έπρεπε να παραλείψουμε την ευγενή προσφορά του κ. Ζαφειρόπουλου ο οποίος τύπωσε ένα μεγάλο μέρος των εικόνων μας και ομολογουμένως το αποτέλεσμα ήταν άψογο. Τον ευχαριστούμε ιδιαίτερα γι' αυτό.



Τα μέλη του ΣΕΑ που συμμετείχαν στην ημερίδα αστροφωτογράφισης.
Από αριστερά: Ιάκωβος Στρίκης, Ιάκωβος Στέλλας, Γρηγόρης Μαραβέλιας, Γιάννης Μπελιάς, Πέτρος Γεωργόπουλος, Χάρης Σταυρινός.
(φωτογραφία: Ανδρέας Παπαλάμπρου)

Η συμμετοχή του Σ.Ε.Α πλαισιώθηκε από 6 συνολικά μέλη. Εκτός του γράφοντος, παρόντες ήταν οι Πέτρος Γεωργόπουλος, Γρηγόρης Μαραβέλιας, Γιάννης Μπελιάς, Χάρης Σταυρινός, Ιάκωβος Στρίκης.

                                                                                                                             
Το κατάμεστο, από φοιτητές του τμήματος Φυσικής και ερασιτέχνες αστρονόμους, συνεδριακό κέντρο.
(φωτογραφία: Γρηγόρης Μαραβέλιας)

Η ημερίδα άρχισε περίπου στις 12:15 μμ. σε ένα κατάμεστο συνεδριακό κέντρο χωρητικότητας περίπου 100 ατόμων με μεγάλη συμμετοχή των φοιτητών του τμήματος Φυσικής και μελών της Αστρονομικής Εταιρείας 'Ωρίων' με χαιρετισμό του Προέδρου του τμήματος Φυσικής του Πανεπιστημίου Πατρών του καθηγητή κ. Γιώργου Καραχάλιου.


 
Ο Πρόεδρος του τμήματος Φυσικής του Πανεπιστημίου Πατρών,
κ. Γιώργος Καραχάλιος.
(φωτογραφία: Αστρονομική Εταιρεία Πάτρας 'Ωρίων'.)

Στην συνέχεια, απηύθυνε χαιρετισμό, ο Πρόεδρος του συλλόγου φοιτητών, κ. Αντώνης Καραβασίλης.


Ο Πρόεδρος του συλλόγου φοιτητών κ. Αντώνης Καραβασίλης.
(φωτογραφία: Αστρονομική Εταιρεία Πάτρας 'Ωρίων'.)



Ο γράφων, εκπροσωπώντας τον ΣΕΑ απηύθυνε τον ακόλουθο χαιρετισμό:


Ο γράφων απευθύνοντας χαιρετισμό προς τους παρευρισκομένους της ημερίδας και οι προεδρεύοντες, μέλη του Διοικητικού συμβουλίου της Εταιρείας Αστρονομίας της Πάτρας. Από αριστερά, Κώστας Γουργουλιάτος-Γραμματέας, Παναγιώτης Βασιλόπουλος-Αντιπρόεδρος, Βασίλης Ζαφειρόπουλος-Πρόεδρος, Γιώργος Λυμπερόπουλος-Ταμίας.
(φωτογραφία: Γρηγόρης Μαραβέλιας)

«Κυρίες και Κύριοι του ακαδημαϊκού χώρου, Κύριε καθηγητά και πρόεδρε της Αστρονομικής Εταιρείας της Πάτρας 'Ωρίων', φίλες και φίλοι ερασιτέχνες αστρονόμοι, ο σύλλογος Ερασιτεχνικής αστρονομίας και εγώ προσωπικά, δηλώνουμε τον έντονο ενθουσιασμό μας σε σχέση με την πρωτοβουλία σας για την διοργάνωση της ημερίδας με θέμα "αστροφωτογραφία μικρο - μακροφωτογράφιση".
Κάναμε τα αδύνατα δυνατά για να καταστήσουμε εφικτή την ουσιαστική παρουσία και συμμετοχή μας καθώς πιστεύουμε ότι μία από τις θεμελιώδεις βάσεις της ερασιτεχνικής αστρονομίας, είναι η ανταλλαγή εμπειριών με όλους τους συναδέλφους μας οι οποίοι βρίσκονται στον ίδιο με εμάς δρόμο, αυτόν της μελέτης των ουρανίων φαινομένων.
"Αστροφωτογραφία, μίκρο μακροφωτογράφιση" μία τεχνική η οποία έλκει την καταγωγή της στα τελευταία χρόνια του 19ου αιώνα. Μία τεχνική, η οποία χάρισε τουλάχιστον στις επιστήμες Βιολογία, Αστρονομία μία νέα μέθοδο αντικειμενικών καταγραφών, πολύτιμη για την ερμηνεία των μικροκοσμικών και μακροκοσμικών φαινομένων. Ειδικά μόλις πριν από μία γενιά, η τεχνική της απεικόνισης των φαινομένων με την είσοδο στο πεδίο της ψηφιακής εικόνας με την ανάλογη ανάπτυξη λογισμικού δέχτηκε μία άνευ προηγουμένου επανάσταση. Η είσοδος των διατάξεων συζευγμένου φορτίου (CCD) ενός σχεδόν απόλυτα γραμμικού μέσου καταγραφής, πολλαπλάσιας ευαισθησίας σε σχέση με τα κοινά χημικά μέσα ,φιλμ, έδωσε μία εκπληκτική ώθηση στο ερευνητικό πεδίο.
Από τις αρχές δε της δεκαετίας του '90, η πτώση του κόστους των CCD καθιστά αυτές τις διατάξεις προσβάσιμες από πρακτικά οποιονδήποτε ιδιώτη και το ρεύμα της επανάστασης αυτής συμπαρασύρει και την ερασιτεχνική αστρονομία καθιστώντας τους πιο έμπειρους από τους ερασιτέχνες σε πολλές περιπτώσεις άτυπους συνεργάτες ακαδημαϊκών ερευνών σε μία εποχή που μαστίζεται από την μείωση των κονδυλίων για την επιστημονική έρευνα.
Η πολύ συχνή ανακάλυψη νέων κομητών, υπερκαινοφανών 19ου έως 17ου μεγέθους, η Αστρομετρία θέσης, η φωτομετρία, και πλείστα άλλα πεδία μελέτης είναι πια μία σχεδόν καθημερινή πραγματικότητα για την παγκόσμια εμπειρία της ερασιτεχνικής αστρονομίας όταν μόλις πριν από μία γενιά καταγραφές τέτοιας αντικειμενικότητας και ακριβείας ήταν αποκλειστικό προνόμιο μεγάλων ερευνητικών κέντρων.
Μόλις πριν από λίγα χρόνια, η ψηφιακή απεικόνιση του Ηλίου, της Σελήνης και των πλανητών, στο ερασιτεχνικό πεδίο, εμπλουτίζεται από την χρήση της κοινής κάμερας δικτύου, Web camera. Το κόστος αυτής της διάταξης είναι 10 φορές χαμηλότερο από το αντίστοιχο ελάχιστο μίας διάταξης CCD χωρίς βέβαια να προσφέρει την επάρκεια και αξιοπιστία των CCD σε φωτομετρικές ή χρωματομετρικές καταγραφές.
Εν τούτοις, με μηδαμινό κόστος, ουσιαστικά ο καθένας σήμερα παράγει ψηφιακές εικόνες υπερπολύτιμες για την συνέχεια των αρχείων γενικής συμπεριφοράς των επιφανειακών και ατμοσφαιρικών χαρακτηριστικών των πλανητών με μία αντικειμενικότητα η οποία είναι ανέφικτη στην οπτική παρατήρηση.
Στα καθ' ημάς, ο "Σύλλογος Ερασιτεχνικής Αστρονομίας" ιδρύθηκε στο τέλος του προηγουμένου χρόνου, από έναν πυρήνα ενεργών ερασιτεχνών με στόχο την καταγραφή και μελέτη των ουρανίων φαινομένων όπως αυτή διαμορφώνεται από την παγκόσμια εμπειρία και πρακτική στο ερασιτεχνικό πεδίο.
Δεν θα μπορούσε παρά η επανάσταση της ψηφιακής απεικόνισης να εμπλουτίσει και τις τάξεις μας.


Ο Κωνσταντίνος Εμανουηλίδης στο ιδιωτικό αστεροσκοπείο του στην Θεσσαλονίκη, με τον εξοπλισμό βάσει του οποίου κατέγραψε τον υπερκαινοφανή στον αστερισμό της Μεγάλης Άρκτου.
(φωτογραφία: Κωνσταντίνος Εμανουηλίδης)

Το ιδρυτικό μέλος μας (και μέλος του Ο.Φ.Α) Κωνσταντίνος Εμανουηλίδης, χρησιμοποιώντας ένα τηλεσκόπιο διαμέτρου 12" τύπου Schmidt Cassegrain και διάταξη η οποία περιλαμβάνει CCD με λογισμικό τελευταίας γενιάς, διεξάγει συστηματική έρευνα για την ανακάλυψη υπερκαινοφανών αστέρων. Η αφοσίωση του τον οδήγησε προ ολίγου καιρού στην ανεξάρτητη καταγραφή ενός υπερκαινοφανούς στον γαλαξία PGC 33043 στον αστερισμό της Μεγάλης Άρκτου, μόλις 4 ημέρες μετά την ανακάλυψη του από το LOSS (Lick Observatory Supernova Search).


Οι καταγραφές του Πέτρου Γεωργόπουλου (δείγμα, Άρης - Δίας) με την χρήση κάμερας δικτύου (ToU cam) με ένα C11.

Τα ιδρυτικά μέλη μας, Πέτρος Γεωργόπουλος και Δημήτρης Κολοβός χρησιμοποιούν συστηματικά μία κοινή κάμερα δικτύου (Web camera) την "μαγική" ToU Pro της Phillips, στα τηλεσκόπια τους τύπου Schmidt Cassegrain διαμέτρου 11" . Με αυτήν την διάταξη, παράγουν εικόνες των επιφανειακών και ατμοσφαιρικών φαινομένων των πλανητών οι οποίες βρίσκονται σε πολύ υψηλό επίπεδο σε παγκόσμια κλίμακα και πιστέψτε με μετά από 14 χρόνια στην παρατήρηση πλανητών έχω δει πολλές ψηφιακές απεικονίσεις.

 
H εικόνα του Δημήτρη Κολοβού με ToU cam. σε ένα τηλεσκόπιο C11. Με αυτήν την διάταξη κατέγραψε κηλίδα στον πλανήτη Κρόνο 2 ημέρες μετά την ανακάλυψη της.

Ειδικά, ο Δημήτρης Κολοβός, του οποίου η συστηματικότητα και η αφοσίωση είναι απαράμιλλη, στις 14/12/03 κατέγραψε μία κηλίδα στην Νότια Τροπική Ζώνη του πλανήτη Κρόνου, μόλις 2 ημέρες μετά την ανακάλυψη της. Η συγκεκριμένη καταγραφή χρησιμοποιήθηκε από τον Sanchez Lavega του International Outer Planet Watch (Επιστημονικό πρόγραμμα το οποίο έχει στόχο, μεταξύ άλλων, την εισαγωγή στοιχείων στην διαστημοσυσκευή Cassini η οποία κατευθύνεται προς τον Κρόνο. Η μελέτη εκπονείται από τον τομέα πλανητών της I.A.U - International Astronomical Union) σε γράφημα ολίσθησης - μελέτης του συγκεκριμένου φαινομένου. Ταυτόχρονα, είναι η πρώτη φορά που Έλληνας ερασιτέχνης αστρονόμος καταγράφει στον Κρόνο ανάλογο φαινόμενο με ψηφιακά μέσα..
Πολλά ακόμη μέλη μας εκπαιδεύονται στις νέες τεχνικές και η ιστοσελίδα μας μπορεί να δώσει μία εικόνα των αποτελεσμάτων αυτών.
Ολοκληρώνοντας αυτόν τον σύντομο χαιρετισμό, θα ήθελα να ευχηθώ αυτή η ημερίδα να αποτελέσει την έναρξη της ουσιαστικής επικοινωνίας ανάμεσα σε ανθρώπους του ακαδημαϊκού χώρου και ερασιτέχνες αστρονόμους οι οποίοι μοιράζονται το κίνητρο της προσέγγισης - μελέτης, ο καθένας με τον τρόπο του, των ουρανίων φαινομένων.
Και πάλι συγχαρητήρια για την πρωτοβουλία σας, ο Σύλλογος Ερασιτεχνικής Αστρονομίας θα είναι πάντοτε συμπαραστάτης σε τέτοιου είδους προσπάθειες.»

Ακολούθησε ο χαιρετισμός του καθηγητή και Προέδρου της Αστρονομικής Εταιρείας της Πάτρας, κ. Βασίλη Ζαφειρόπουλου.


Ο κ. Βασίλης Ζαφειρόπουλος απευθύνοντας χαιρετισμό.
(φωτογραφία: Γρηγόρης Μαραβέλιας)

Η πρώτη εισήγηση με τίτλο 'Φωτογράφηση Κομητών, μικροφωτογραφία' με ομιλητή τον κ. Γιώργο Τσιμτσίμη από την Αστρονομική Εταιρεία της Πάτρας, αφορούσε την παρουσίαση φωτογραφιών του, οι οποίες είχαν γίνει είτε με απλή φωτογραφική μηχανή είτε μέσα από τηλεσκόπιο στον κομήτη Hale - Bopp.
Στοιχεία τα οποία αφορούσαν τις εκθέσεις ή τον τρόπο με τον οποίο έγινε η οδήγηση δόθηκαν επίσης. Στην συνέχεια παρουσιάστηκαν φωτογραφίες του μερικής έκλειψης Ηλίου.



Ο κ. Τσιμτσίμης δίνει στοιχεία σχετικά με μία συγκλονιστική εικόνα του από την μικροφωτογράφιση του εσωτερικού λίθου - κεχριμπάρι ηλικίας 40 εκ. χρόνων.
(φωτογραφία: Γρηγόρης Μαραβέλιας)

Ο κ. Τσιμτσίμης ολοκλήρωσε την εισήγηση του παρουσιάζοντας μικροφωτογραφίες με θέμα το εσωτερικό λίθου - κεχριμπάρι ηλικίας 40 εκατομμυρίων χρόνων! (ιδιοκτησίας του καθηγητή κ. Ζαφειρόπουλου) μέσα στο οποίο είχε εγκλωβιστεί έντομο. Πράγματι, εντυπωσιακές εικόνες, δραματικές απεικονίσεις, σε πολλές περιπτώσεις με αυτόνομη καλλιτεχνική αξία.


Ο Πέτρος Γεωργόπουλος επί ...το έργον !
(φωτογραφία: Γρηγόρης Μαραβέλιας)

Η επόμενη εισήγηση με ομιλητή τον Πέτρο Γεωργόπουλο είχε θέμα την ψηφιακή φωτογράφηση ουρανίων αντικειμένων. Σε αυτήν την παρουσίαση, ο ομιλητής με την χρήση του Power Point παρουσίασε με έναν εξαιρετικά εύληπτο τρόπο τις βασικές αρχές οι οποίες διέπουν την λειτουργία των διατάξεων συζευγμένου φορτίου (CCD) και τεκμηρίωσε τα πλεονεκτήματα αυτής της μεθόδου σε σχέση με τις παραδοσιακές μεθόδους απεικόνισης. Έγινε περαιτέρω αναφορά στις βασικές αρχές της ψηφιακής καταγραφής των επιφανειακών και ατμοσφαιρικών φαινομένων των πλανητών με την χρήση της κάμερας δικτύου (Web camera) όπως και στις τεχνικές επεξεργασίας.

     
Τα εκθέματα της Αστρονομικής Εταιρείας της Πάτρας.
(φωτογραφία: Αστρονομική Εταιρεία Πάτρας 'Ωρίων'.)


Τα εκθέματα του ΣΕΑ.
(φωτογραφία: Γρηγόρης Μαραβέλιας)

Στην συνέχεια, ήταν προγραμματισμένο το διάλειμμα κατά την διάρκεια του οποίου έγινε παρατήρηση του Ηλίου με το τηλεσκόπιο διαμέτρου 3,5" 'Questar' του πανεπιστημίου. Επίσης δεχθήκαμε άπειρες ερωτήσεις οι οποίες σχετίζονταν με κάθε τι που θα μπορούσε να αφορά την αγορά αστρονομικού εξοπλισμού, τις τεχνικές παρατήρησης διαφόρων παρατηρησιακών θεμάτων από τους ενδιαφερομένους, κυρίως φοιτητές, του ακροατηρίου.
Ενδιαφέρουσα ήταν η ανταλλαγή απόψεων που μοιραστήκαμε επίσης με τον κ. Ανδρέα Παπαλάμπρου του astrovox, σχετικά με τον ρόλο που διαδραματίζει ο συγκεκριμένος χώρος. Ο γράφων εξέφρασε την άποψη ότι, με την παρούσα του μορφή, ο χώρος αυτός αποτελεί ένα σταυροδρόμι επικοινωνίας για κάθε ενδιαφερόμενο ανεξάρτητα από το επίπεδο της εμπειρίας του. Μάλλον θα έπρεπε να συνεχίσει με τον ίδιο τρόπο, καθώς καλύπτει την ανάγκη ενός 'κέντρου διερχομένων' της Ελληνικής Αστρονομικής οικογένειας.


Ο Γιάννης Μπελιάς αναπτύσσοντας το θέμα του.
(φωτογραφία: Γρηγόρης Μαραβέλιας)

Τον λόγο, αμέσως μετά το πέρας του διαλείμματος, είχε ο Γιάννης Μπελιάς, ο οποίος με μία επαρκώς οργανωμένη παρουσίαση μίλησε για τους διαφορετικούς τύπους των οπτικών συστημάτων τα οποία χρησιμοποιούνται στην αστροφωτογράφηση.


Ο Κώστας Γουργουλιάτος αναφερόμενος στις βασικές αρχές της αστροφωτογράφισης.
(φωτογραφία: Γρηγόρης Μαραβέλιας)

Ο τελευταίος ομιλητής, Κωνσταντίνος Γουργουλιάτος παρουσίασε τις βασικές αρχές της αστροφωτογράφισης βάσει της εμπειρίας του, φωτογραφίες εκλείψεων και έδωσε στοιχεία για τον λεγόμενο μαραθώνιο Messier με παράλληλες εικόνες των κυριότερων αντικειμένων της συγκεκριμένης κατηγορίας.
Οι εργασίες της ημερίδας ολοκληρώθηκαν με την υπογραφή των βεβαιώσεων παρακολούθησης από τον κ. Ζαφειρόπουλο, ο οποίος προσέθεσε ότι τελικά υπέγραψε 170!

Η κάθοδος μας στην Πάτρα, ολοκληρώθηκε με ένα γεύμα, ευγενική προσφορά του κ. Ζαφειρόπουλου και της Αστρονομικής Εταιρείας της οποίας προεδρεύει, σε τοπική ταβέρνα με πολύ καλό κρασί, όπου μας δόθηκε η ευκαιρία να κάνουμε μία αποτίμηση της εκδήλωσης αλλά και να ανταλλάξουμε απόψεις όσον αφορά την πορεία της Ερασιτεχνικής Αστρονομίας στην Ελλάδα, και αναγκαιότητα της συνεργασίας ανάμεσα στους ομίλους.

Ευχαριστούμε θερμά την Αστρονομική Εταιρεία Πάτρας 'Ωρίων' για την φιλοξενία που μας παρέσχε, παράλληλα για την ευκαιρία που μας δόθηκε να κάνουμε πραγματικότητα μία από τις πρωταρχικές ανάγκες της ερασιτεχνικής Αστρονομίας στην Ελλάδα, αυτής της συνεργασίας των συλλόγων μεταξύ τους.